Никах һәм туй — татар халкының гаилә коруда иң мөһим, матур һәм борынгы йолаларга бай бәйрәмнәре.
Түбәндә никах һәм туй барышында үткәрелә торган төп традицияләр кыскача бәян ителә:
1. Никах йолалары (Дини өлеш)Никах гадәттә кызның өендә яки мәчеттә уздырыла. Гыйбадәт һәм канун нигезендә барлыкка килгән гаиләнең беренче адымы.
* Никах уку — Мулла Коръән сүрәләрен укый, яшьләрнең бер-берсенә ир һәм хатын булырга ризалыкларын сорый һәм никахны терки.
* Мәһәр бирү — Кияү кызга никах вакытында кыйммәтле бүләк (гадәттә алтын бизәк яки акча) бүләк итә. Бу бүләк гомер буе хатын-кызның үз милке булып кала.
* Баш киемнәре — Никахта барлык ир-атлар түбәтәй кияргә, ә хатын-кызлар яулык ябарга һәм ябык күлмәкләрдән булырга тиеш.
* Никах өстәле — Өстәлгә милли ризыклар куела. Иң мөһиме — парлап пешерелгән парлашалар (ике каз яки ике үрдәк) һәм зур чәк-чак. Казларны махсус йола белән кияү ягыннан килгән кеше турый.
2. Свадьба (Туй) йолалары (Дөньяви бәйрәм)Гадәттә никахтан соң яки шул ук көнне зур туй бәйрәме оештырыла. Биредә кыз озату һәм кияү йортына кабул итү традицияләре зур урын алып тора.
* Кыз урлау яки йолым алу (Выкуп) — Кияү кызның өенә килгәндә, кызның туганнары һәм дуслары аның юлын яба. Кияү кызны алу өчен төрле биремнәр үти һәм акчалата яки татлы бүләкләр белән йолым түли.
* Ипи-тоз һәм бал-май белән каршы алу — Яшьләр кияү йортына (яки банкет залына) килгәндә, аларны еш кына кияүнең әнисе каршылый. Яшьләргә бер кашык бал белән май кабарга бирәләр (тормышлары бал кебек татлы, май кебек шома булсын өчен).
* Аяк астына мендәр салу — Килен өйгә (яки залга) кергәндә аның аяк астына йомшак мендәр салалар. Бу — киленнең аяк ризыгы җиңел булсын, яңа өйдә аны яратсыннар һәм ул тыныч яшәсен өчен эшләнә.
* Килен төшү һәм бирнә күрсәтү — Килен яңа өйгә үзенең бирнәсен (күчтәнәчләр, кул эшләре, өй җиһазлары) алып килә. Элек киленне су юлына алып бару традициясе булган — ул көянтә-чиләк белән су алып килеп, үзен уңган хуҗабикә итеп күрсәткән.
* Бүләкләр алышу (Кодалар сые) — Кодалар (кияү һәм кызның әти-әниләре) бер-берсенә зур хөрмәт күрсәтеп, милли киемнәр яки кыйммәтле бүләкләр бирәләр.
Татар гаиләсе🧡
