Литературный музей им. П.А. Ойунского

Ытык-мааны Дьокуускай куорат олохтоохторо, учууталлар, төрөппүттэр!

Сарсын, алтынньы 5 күнүгэр, 11:00 чааска П.А. Ойуунускай аатынан Литература түмэлигэр Учуутал күнүгэр аналлаах көрсүһүүгэ ыҥырабыт ☀️

Программаҕа:
1. Дьокуускай куорат оскуолаларын саха тылын уонна литературатын учууталларын кытта көрсүөхпүт
2. «Суруйааччы-учууталлар» презентацияны көрүөхпүт
3. Учуонайдар кыттыылаах истиҥ сэһэргэһиигэ куорат усулуобуйатыгар төрөөбүт литератураны үөрэтии, оҕону ааҕыыга угуйуу туһунан кэпсэтиэхпит
4. Санаабытын сайа этиэхпит

Буолар сирэ: П.А. Ойуунускай аатынан Литература музейа (Октябрьскай уул, 10)
Билсэр төл.: 428912

Д.К.Сивцев-Суорун Омоллоон төрөөбүтэ 120 сылынан өрөспүүбүлүкэтээҕи “Суорун олоҕун эйгэтинэн…” суруйааччы олоҕор, айар үлэтигэр викторина

БАЛАҺЫАННЬАТА

Тэрийээччи: П.А.Ойуунускай аатынан Литературнай музей

Сыала-соруга: суруйааччы олоҕун, айар үлэтин билиһиннэрии, ааҕарга угуйуу

Сайаапканы тутуу: алтынньы ый 31 күнүгэр диэри тутабыт

Викторинаҕа кыттарга усунуос:. биир кыттааччыттан 150 солк — 89142373874 (сберб), “викторина” диэн суруйаҕыт. Таблица5а 1-16 эппиэттэргитин толороҕут, 17-19 диэри эппиэттэргитин аллараа суруйаҕыт.

Эппиэттэргитин электроннай почтаҕа: nurvik1702@gmail.com

Викторина түмүгэ музей сайтыгар уонна соц.ситимигэр тахсыаҕа.

Бирииһэ: 1 миэстэ – 5000 солк., 2 миэстэ – 3000 солк., 3 миэстэ – 2000 солк. Бары кыттааччыларга туоһу суруктары электроннай почтаҕыт аадырыһыгар ыытабыт.

Сиһилии манна көр:
https://sakhalit.com/2026/10/01/д-к-сивцев-суорун-омоллоон-төрөөбүтэ-120/

Бүгүн Литература музейыгар Үөһээ Дьааҥы улууһугар анаммыт «Чолбон» сурунаал 9-с нүөмэрин сүрэхтэниитэ буолла ✨

Күндү аҕа саастаах доҕотторбут, ытык кырдьаҕастарбыт! 

Литературнай музей коллектива эһигини Аҕам саастаахтар күннэринэн итиитик-истиҥник эҕэрдэлиир! 

Алтынньы 1 күнэ — муудараска, сырдыкка, үтүөҕэ үөрэтэр, сүгүрүйэр үтүө күн. Аҕа саастаах дьоммут өр сылларга муспут билиигит-көрүүгүт, үтүө үгэстэри тутуһуугут — эдэр көлүөнэҕэ холобур буолар.  

Баҕарабыт Эһиэхэ кытаанах доруобуйаны, уһун олоҕу, өрүүтүн сырдык санааны, сиэннэргит, оҕолоргут тапталларыгар куустаран дьоллоохтук-соргулаахтык олороргутугар! Дьиэ кэргэҥҥитигэр куруук или-эйэни, этэҥҥэ буолууну!

«Ахтан-санаан ааһыаҕыҥ Ойуунускай туһунан...» диэн Судаарыстыбаннас күнүгэр аналлаах тэрээһин Ойуунускай аатынан литературнай музейга буолан ааста.

Манна саха норуотун суруйааччыта Е.В.Слепцова-Куорсуннаах кэлэн П.А.Ойуунускай бастакы тапталын, сүрэҕэ сөбүлүүр Сүөкүччэ доҕорун, Томскайдааҕы кэмнэриттэн Казанка диэн дэриэбинэҕэ учуутал Расторгуев уолун дневнигэ көстүбүтүн, онно П.А.Ойуунускай ахтыллыбытын туһунан, П.А.Ойуунускай олоҕуттан онтон да атын дьикти түгэннэри сырдатан кэпсээтэ.

Биир ыалдьыппытынан Төрүт омуктар оскуолаларын чинчийэр институтугар өр кэмнэргэ ст. научнай үлэһитинэн үлэлээбит, РСФСР Үөрэҕириитин туйгуна, үөрэҕирии бочуоттаах үлэһитэ Мария Константиновна Эверстова буолла.

Кини биһиэхэ Ойуунускайдааҕы, Омуоһаптааҕы, оччотоогу эдэр ыччаты түмпүт Федоровтар диэн ыалтан, ийэтинэн аймаҕыттан хаалбыт “Бэтиэхэлээх купсууну” аҕалан көрдөрдө, бу Федоровтар диэн аймахтарын туһунан кэпсээтэ.

Бу купсуун туһунан кэпсэтиэхпит иннинэ музейбыт пуондатыттан кылгас киинэни көрдөрдүбүт. Бу киинэҕэ 90-с сс.-хха Раиса Терентьевна Аммосова, Ю.И.Васильев-Дьаргыстай буоланнар Ойуунускайдар аһыыр хосторугар чэй иһэ олорон Сардаана Платоновна Ойуунускайалыын уонна А.Д.Неустроева ииппит кыыһа Акулина Михайловна Неустроева буолан кэпсэтэ олороллоро көстөр.

Ону сэргэ саха биллиилээх драматург дьахтара, Мария Петровна Обутова-Эверстова кэргэнэ Ксенофонт Агеевич Эверстов ыалдьыттыы кэлэн олороро көстөр. Бу Ксенофонт Агеевич – Мария Ксенофонтовна аҕата.

Бу киинэҕэ Ксенофонт Агеевич ити бэтиэхэлээх купсуун хаһаайыттарын – Федоровтар ыал аҕаларын Николай Никитич Федоров уонна саха драматическай артыыстарыттан биирдэстэрэ Мария Евсеевна Федоровалаах тустарынан ахтар.

Кини кэпсииринэн, Өктөөп өрөбөлүүссүйэтин иннинэ саха үөрэхтээх ыччата, саҥа үөрэхтэммит дьон мустар дьиэлэрэ, ыаллара эбит.

Кинилэргэ Өксөкүлээх, Алампа, Ойуунускай, Бараахап, Омуоһап, Мегежексэй о.д.а. оччотооҕу саха ыччата сылдьара үһү.

Бу Федоровтар ыал кыанар ыаллар эбит. Мария Евсеевна бэйэтин таҥаһынан, эбии таҥас атыылаһан тигэн, таҥыннаран онно-манна баралларыгар таҥастарын-саптарын, ыһыктарын-өйүөлэрин хааччыйаллар эбит, атаараллар, көрсөллөр эбит. Уонна кинилэргэ бэрт элбэх буолан мустаннар, бэйэлэрин былааннарын кэпсэтэн, оннук дьону, ыччаты түмэр, сырытыннарар ыаллар эбит.

Бу Балбаара эмээхсиҥҥэ онтон-мантан суруктар, хаартыскалар бааллара үһү. Кэлин көһөрүгэр ханна гыммыттарын ким да билбэт.

Ксенофонт Агеевичтаахха иистэнэр массыына, аҕыйах иһит-хомуос хаалбыт.

Олортон бу уу кутан иһэ оонньообут иһиттэрин, купсууну – бүгүн, биһиги музейбытыгар, кыыһа Мария Ксенофонтовна аҕалан көрдөрөн кэпсээтэ. Бэтиэхэлээх купсуун сэһэнэ итинник...

Бу бэтиэхэлээх купсуун нөҥүө киһи, хайдах эрэ оччотооҕу кэми ситимнээн, онно үктэнэн, сэгэтэн көрөр курдук бу оччотооҕу эдэркээн саастаах, норуоттарын инники дьылҕатын оҥорсо, инники күөҥҥэ сылдьар саха бастакы үөрэхтээх, сайдыылаах ыччаттын, оччотооҕу кэми...

«Уважаемые посетители! Литературный музей закрывается на санитарный день — 29 сентября текущего года. В этот день будут проведены генеральная уборка помещений, обработка оборудования и дезинфекция. Приносим извинения за временные неудобства. С 30 сентября музей будет работать в прежнем режиме. С уважением, администрация музея».

Биһиги музейбытыгар «Ахтан-санаан ааһыаҕыҥ Ойуунускайы» тэрээһин буола турар ☀️

Балаҕан ыйын 26 күнүгэр биһиги музейбытыгар олус интэриэһинэй тэрээһин — «Код будущего Кулаковского» стратсессия буолбута.

Эһиил айар тыл аҕата, Саха литературатын төрүттээччи, суруйааччы, бөлүһүөк, философ Алексей Елисеевич Кулаковскай - Өксөкүлээх Өлөксөй төрөөбүтэ 150 сыла.

Общественное движение «Клуб почитателей Кулаковского» в канун Дня государственности Республики Саха (Якутия) провели в нашем музее стратсессию «Код будущего Кулаковского».

В марте 2027 года республика отметит 150 лет со дня рождения выдающегося писателя и философа А.Е.Кулаковского ☀️

Балаҕан ыйын 28 күнүгэр 11:00 Литература түмэлигэр «Ахтан санаан ааһыаҕыҥ Ойуунускай туһунан» тэрээһиҥҥэ ыҥырабыт ☀️

Программаҕа:
1. Музей пуондатыттан киинэ көрүөхпүт
2. Викторина оонньуохпут
3. Быыстапка көрүөхпүт
4. Бэтиэхэлээх куруусканы тутан-хабан көрүөхпүт

Кыттыыны ылыахтара:
▫️Егор Петрович Антонов - История билигин хандьыдаата, Гуманитарнай чинчийии уонна хотугу аҕыйах ахсааннаах омуктар проблемаларын институтун история салаатын сэбиэдиссэйэ
▫️Мария Константиновна Попова - РСФСР Үөрэҕириитин туйгуна, үөрэҕирии бочуоттаах бэтэрээнэ
▫️Елена Васильевна Слепцова - Куорсуннаах - норуот суруйааччыта, Ойуунускай сиэн балта

🌿 Киирии билиэт: 250₽

В нашем музее начала работу страт.сессия, посвященная А.Е. Кулаковскому-Өксөкүлээх Өлөксөй.

Мероприятие организовано по инициативе клуба почитателей Кулаковского, куда входят общественники, журналисты, писатели, ученые, наследники великого писателя и др.

Сегодня собрались те, кому небезразлична дальнейшая судьба наследия Кулаковского и вместе с этим судьба родной культуры, языка.

Подписывайтесь на наши социальные сети:
https://max.ru/id1435055078_gos
https://vk.com/sakhalitmuseum
https://t.me/sakhalitmuseum
https://rutube.ru/channel/32769536
https://sakhalit.com

О труде В. Кюлюмнюра «О пользе оленя»

В. В. Никифоров – ученый – исследователь, лидер якутской интеллигенции, свою деятельность – общественно – политическую и научно – просветительскую посвятил улучшению жизни родного народа, края.

В самом начале своей блистательной служебной карьеры и будучи пожилым человеком он был участником двух самых крупных в истории отечественной науки научных проектов – Якутской (Сибиряковской) историко- этнографической экспедиции ВСОИРГО (1894 – 1896) и Комплексной экспедиции АН СССР по изучению производительных сил ЯАССР (1925-1930).

Он внес свой вклад в организацию и проведение совместных исследований, поиск и обмен новыми знаниями и творческими планами, что позволяет отнести его в ряд главных лиц, стоявших у истоков процесса интеграции Якутии в российское научное пространство. И сейчас развитие науки в Якутии является основной частью стратегии Республики Саха и Российской Федерации.

Мы отметим одну из его работ - «О пользе оленя». Почему же одной из актуальных задач раннесоветского общества Якутии автор обозначил развитие домашнего оленеводства? Верно, это стремление к высокополезной для общества деятельности, которое было его главным кредо.

Стимулом для сочинения этого труда стала его тревога за будущее родины, своих земляков.

Аммосов после прочтения его труда написал: «Каждому хозяину – скотоводу необходимо прочесть эту книгу, каждый, кто прочтет эту книгу поймет, что олени являются неизменным подспорьем для поднятия народного благосостояния». Особенно на севере, ведь олень для северного человека – это жизнь. Ему люди Севера посвящали стихи, песни, писатели - свои произведения.

Ученый, писатель В. Никифоров отмечает в своей книге: «Если люди старательно приспособили свое хозяйство к окружающей среде, то независимо от того, где они живут, будь то теплые, или холодные края, их жизнь налаживается и несмотря ни на что может меняться к лучшему».

Северные народы веками в борьбе за жизнь приспосабливали свое хозяйство к окружающей суровой северной природе, основой жизнедеятельности их был олень.

Никифоров подробно в работе говорит о пользе оленей, ценности его мяса для пропитания, защиты от холода меха, шкуры, и как транспортного средства, тягловой, вьючной силы при перевозках и пр.

Дает подробные советы как содержать оленей, как спасти их от болезни и гибели.

В заключении исследователь приводит важные выводы о том, что ресурсы оленей неистощимы. Они удовлетворяют все потребности человека.

Общественный деятель Никифоров настоятельно убеждает всех, особенно сородичей, в важности и желательности оленеводства, поскольку это весьма прибыльное и полезное занятие. «Если бы люди все объединились со всеми своими разумными мыслями и идеями, сосредоточили свои мысли на развитии домашнего оленеводства, то все бы у них получилось – и разработать подходящие способы содержания оленей и организовать своей хозяйство».

Никифоров, как и великий Кулаковский, изучая свой родной северный край, осмысляя опыт, знания народа, указал на одно из главных направлений его развития, экономического, без которого невозможно и духовное, основы благополучия северного человека, общества. Он оставил нам бесценный материал не только для историко- социологического изучения своей эпохи, но и интеллектуальную свежесть, креативность и перспективность своих идей, мыслей и размышлений, которые имеют человеческий, вневременной смысл.

Литература:
В.В. Никифоров. О пользе оленя, Наука, 2025.

Подготовила А.И. Гоголева – к.ф.н.

Подписывайтесь на наши социальные сети:
https://max.ru/id1435055078_gos
https://vk.com/sakhalitmuseum
https://t.me/sakhalitmuseum
https://rutube.ru/channel/32769536
https://sakhalit.com