Оҕо уоттан сэрэхтээх буолуута
Убаастабыллаах төрөппүттэр!
Уот куттала үксэ олорор дьиэлэргэ буолар. Оҕо уотунан оонньууруттан эбэтэр улахан дьон сэрэммэт буолууларыттан тахсар.
Биһиги, улахан дьон, оҕону бобуу эрэ буолбакка, уоттан сэрэхтээх буолуу быраабылаларыгар үөрэтиэхтээхпит
Тоҕо оҕолор уоттан ордук элбэхтик эмсэҕэлииллэр?
Кыра оҕолор уоттан саһар сирдэрэ— ыскаап иһигэр, орон анныгар, муннуктарга — ол эбэтэр ыксалаах быһыыга, кинилэри буларга ыарахан. Кинилэр уоттан куттаналлар, ол гынан баран буруо уоттан ордук кутталлааҕын өйдөөбөттөр.
Оҕо буруйуттан уот куттала тахсар сүрүн төрүөттэрэ:
· Испиискэнэн, зажигалканан оонньооһун.
· Көрүүтэ суох хаалбыт электрическэй прибордар.
Дьиэҕэ куттал суох буолууну тэрийии:
· Ас астыыр бириэмэҕэ - аһы көрүүтэ суох хаалларымаҥ.
· Итии иһити оҕо тиийбэт сиригэр ууруҥ.
· Испиискэни уонна зажигалканы оҕо тиийбэт сиригэр (үөһээ долбуурга эбэтэр сабыылаах сиргэ) хаһааныҥ.
· Розетка, вилка уонна провод алдьаммытын көрө сылдьыҥ.
· Биир розеткаҕа элбэх прибордары холбоомоҥ.
· Кыра оҕо баар буоллаҕына, розеткаҕа заглушка туруоруҥ.
· Дьиэттэн тахсыаххыт иннинэ, холодильниктан ураты, бары электрическэй прибордары араарыҥ.
· Сертификаттаах гирляндалары эрэ туһаныҥ.
· Симэммит харыйа таһыгар бенгальскай уоттары уматымаҥ.
Оҕоҕо тугу уонна хайдах үөрэтиэххэ?
3–5 саастаах оҕолорго:
· Испиискэ, зажигалка — оонньуур буолбатах, кини улахан дьоҥҥо эрэ наадалааҕын үөрэтии.
· Уот туохха наадалааҕын уонна кутталлааҕын кэпсээҥ.
· Оҕону кытта баһаарынай сулууспа нүөмэрин — 101 эбэтэр 112 (мобильнайтан) үөрэтиҥ.
6–7 саастаах оҕолорго:
· Оҕону «Уот!» диэн хаһыытыырын уонна көмөҕө ыҥырарын үөрэтиҥ.
· Ыскаап эбэтэр орон анныгар саһыы сатамматын — түргэнник таһырдьа тахсыахтаах диэн өйдөтүҥ.
· Ааннар уонна түннүктэр хайдах аһыллалларын көрдөрүҥ.
· Буруо олус кутталлааҕын кэпсээҥ: танас көмөтүнэн тыыныахтаах уонна дьиэттэн тахсыы диэки сыыллан тиийэрин быһаарыҥ.
Оҕо дьиэҕэ соҕотох буоллаҕына:
· Киниэхэ алгоритмы үөрэтиҥ: «Уоту көрдүм — хаһытыыбын, таһырдьа тахсабын, эрийэбин».
· Оҕо, уот улахан буоллаҕына, бэйэтэ уоту умуруорар кыаҕа суоҕун билиэхтээх.
· Буруо дьиэттэн тахсарга мэһэйдээтэҕинэ, түннүк таһыгар, сигнал биэрэн, көмө кэлэрин кэтэһиэхтээх.
Төрөппүккэ өйдөбүнньүк: бэйэҕитин бэрэбиэркэлэниҥ
1. Оҕоҕут дьиэтин аадырыһын уонна төрөппүттэрин төлөпүөнүн нүөмэрин билэр дуо?
2. Оҕон бэйэтэ баһаарынай сулууспаны ыҥырар кыахтаах дуо?
3. Дьиэҕитигэр испиискэ уонна зажигалка оҕо тиийбэт сиригэр хараллар дуо?
4. Дьиэҕитигэр уот извещателэ баар дуо? (Кини кыра сыаналаах, ол эрээри олоҕу быыһыыр!)
Түмүк
Уоттан сэрэхтээх буолуу — биирдэ эрэ буолар тэрээһин буолбатах, күн аайы ыытыллар үлэ. Оҕоҕо саамай үчүгэй холобур — бу эһиги бэйэҕит. Быраабылалары тутуһуҥ, оҕолорго кэпсээҥ, оччоҕо дьиэҕит дьиҥнээх куттал суох сирэ буолуо.
Бэйэҕитин уонна чугас дьоҥҥутун харыстааҥ!
Убаастабыллаах төрөппүттэр!
Уот куттала үксэ олорор дьиэлэргэ буолар. Оҕо уотунан оонньууруттан эбэтэр улахан дьон сэрэммэт буолууларыттан тахсар.
Биһиги, улахан дьон, оҕону бобуу эрэ буолбакка, уоттан сэрэхтээх буолуу быраабылаларыгар үөрэтиэхтээхпит
Тоҕо оҕолор уоттан ордук элбэхтик эмсэҕэлииллэр?
Кыра оҕолор уоттан саһар сирдэрэ— ыскаап иһигэр, орон анныгар, муннуктарга — ол эбэтэр ыксалаах быһыыга, кинилэри буларга ыарахан. Кинилэр уоттан куттаналлар, ол гынан баран буруо уоттан ордук кутталлааҕын өйдөөбөттөр.
Оҕо буруйуттан уот куттала тахсар сүрүн төрүөттэрэ:
· Испиискэнэн, зажигалканан оонньооһун.
· Көрүүтэ суох хаалбыт электрическэй прибордар.
Дьиэҕэ куттал суох буолууну тэрийии:
· Ас астыыр бириэмэҕэ - аһы көрүүтэ суох хаалларымаҥ.
· Итии иһити оҕо тиийбэт сиригэр ууруҥ.
· Испиискэни уонна зажигалканы оҕо тиийбэт сиригэр (үөһээ долбуурга эбэтэр сабыылаах сиргэ) хаһааныҥ.
· Розетка, вилка уонна провод алдьаммытын көрө сылдьыҥ.
· Биир розеткаҕа элбэх прибордары холбоомоҥ.
· Кыра оҕо баар буоллаҕына, розеткаҕа заглушка туруоруҥ.
· Дьиэттэн тахсыаххыт иннинэ, холодильниктан ураты, бары электрическэй прибордары араарыҥ.
· Сертификаттаах гирляндалары эрэ туһаныҥ.
· Симэммит харыйа таһыгар бенгальскай уоттары уматымаҥ.
Оҕоҕо тугу уонна хайдах үөрэтиэххэ?
3–5 саастаах оҕолорго:
· Испиискэ, зажигалка — оонньуур буолбатах, кини улахан дьоҥҥо эрэ наадалааҕын үөрэтии.
· Уот туохха наадалааҕын уонна кутталлааҕын кэпсээҥ.
· Оҕону кытта баһаарынай сулууспа нүөмэрин — 101 эбэтэр 112 (мобильнайтан) үөрэтиҥ.
6–7 саастаах оҕолорго:
· Оҕону «Уот!» диэн хаһыытыырын уонна көмөҕө ыҥырарын үөрэтиҥ.
· Ыскаап эбэтэр орон анныгар саһыы сатамматын — түргэнник таһырдьа тахсыахтаах диэн өйдөтүҥ.
· Ааннар уонна түннүктэр хайдах аһыллалларын көрдөрүҥ.
· Буруо олус кутталлааҕын кэпсээҥ: танас көмөтүнэн тыыныахтаах уонна дьиэттэн тахсыы диэки сыыллан тиийэрин быһаарыҥ.
Оҕо дьиэҕэ соҕотох буоллаҕына:
· Киниэхэ алгоритмы үөрэтиҥ: «Уоту көрдүм — хаһытыыбын, таһырдьа тахсабын, эрийэбин».
· Оҕо, уот улахан буоллаҕына, бэйэтэ уоту умуруорар кыаҕа суоҕун билиэхтээх.
· Буруо дьиэттэн тахсарга мэһэйдээтэҕинэ, түннүк таһыгар, сигнал биэрэн, көмө кэлэрин кэтэһиэхтээх.
Төрөппүккэ өйдөбүнньүк: бэйэҕитин бэрэбиэркэлэниҥ
1. Оҕоҕут дьиэтин аадырыһын уонна төрөппүттэрин төлөпүөнүн нүөмэрин билэр дуо?
2. Оҕон бэйэтэ баһаарынай сулууспаны ыҥырар кыахтаах дуо?
3. Дьиэҕитигэр испиискэ уонна зажигалка оҕо тиийбэт сиригэр хараллар дуо?
4. Дьиэҕитигэр уот извещателэ баар дуо? (Кини кыра сыаналаах, ол эрээри олоҕу быыһыыр!)
Түмүк
Уоттан сэрэхтээх буолуу — биирдэ эрэ буолар тэрээһин буолбатах, күн аайы ыытыллар үлэ. Оҕоҕо саамай үчүгэй холобур — бу эһиги бэйэҕит. Быраабылалары тутуһуҥ, оҕолорго кэпсээҥ, оччоҕо дьиэҕит дьиҥнээх куттал суох сирэ буолуо.
Бэйэҕитин уонна чугас дьоҥҥутун харыстааҥ!