МБОУ "Гимназия 9 г. Кызыла" Республики Тыва.

Клазывыс башкызы – эң-не чоок болгаш эргим

Школа чуртталгазында өөреникчи бүрүзүнге эң чоок, эргим болгаш сагыш човаачал кижилерниң бирээзи — класс башкызы-дыр. Ол чүгле бодунуң эртемин өөредип турар эвес, бистиң класс-биле кезээде катай чоруп, биске ийиги иевис дег апарган.

Бистиң клазывыс башкызының адын Аяна Конгар-ооловна Болат дээр. Башкывыс бистерни найыралдыг, быжыг коллектив болурунче улуг салдарны чедирип турар. Ажы-төлү ышкаш өөреникчилери, бистерге, кезээде дузалажып, угаанныг арга-сүмезин бээр. Ол бистиң өөредилгевис, амыдыралывыс дээш кезээде сагыш-сеткилинден сагыш човап чоруур.

Аяна Конгар-ооловна Болат —шыдамыккай, чылыг сеткилдиг болгаш угаанныг башкы. Ооң ачызында бистиң клазывыс демниг, дузааргак болгаш өөредилгеге чүткүлдүг.

Клазывыс башкызынга кезээде өөрүп четтиргенивисти илередип чоруур бис. Силерге быжыг кадыкшылды, аас-кежикти болгаш берге, ынчалза-даа буянныг ажыл-ижиңерге улуг чедиишкииннерни күзеп тур бис!

Нарана Монгуш,
Кызылдың 9 дугаар гимназиязының 8 «б» клазының өөреникчизи.
«Элээди журналист» бөлгүмү.
Башкының хууда чуруу

#Башкыныңхүнүнге

Ынак башкывыска аас-кежикти күзеп тур бис

Бистиң бирги башкывыстың адын Айлаң Владимировна Кара-Сал дээр. Ол – узун, бедик, ак шырайлыг, узун чаштыг, шыңгыы негелделиг кижи. Башкывыс кичээл тайылбырлап турда, шупту кичээнгейлиг дыңнаарынга ынак бис, чүге дизе тайылбырлаары тускай болгаш билдингир. Хостуг үевисте башкывысты долганып, чугаалажып, башкывысты куспактап чассыырынга ынак бис.

Ынак башкывыска Айлаң Владимировнага кел чыдар Башкылар хүнү таварыштыр изиг байырывысты чедирип тур бис. Биске чүгле эртемни эвес, а чаагай чаңчылдарны, угаан-сарыылды база кижизидилгени берип чоруур силер. Силерге өртээ турбас кадыкшылды, өг-бүлеңерге аас-кежикти, чымыштыг ажыл-ижиңерге чедиишкиннерни күзеп тур бис!

Өөредиглиг база буянныг ажылыңар дээш четтиргенивисти илередип, сеткиливис ханызындан мөгейдивис, башкы!

Хүндүткел-биле, 4 «д» класстың өөреникчилеринден.
Класстың чуруу

#Башкыныңхүнүнге

Шыырак билиглиг башкылар хөй

Бистиң школавыста башкылар шупту шыырак билиглиг. Ынчалза-даа мээң эң-не ынак башкым – төөгү база клазывыс башкызы Саглана Ильинична Кечил-оол. Ол биске чүс-чүс чылдар бурунгаар болуушкуннарның төөгүзүн солун кылдыр өөредип турар. Саглана Ильинична чараш, дыка угаанныг, буянныг, дуза кадып шыдаар.

Ол ышкаш эге класстарга башкымның адын Юлия Шужулеевна Март-оол дээр. Ол мени үжүк-бижикке өөреткени дээш четтиргенимни илередир мен. Ынак башкыларымның профессионал байырлалын уткуштур аас-кежикти, чедиишкиннери күзеп тур мен.
Байырлалыңар-биле, ынак башкыларым!

Аялга Куулар,
Кызыл хоорайның 8 «в» клазының өөреникчизи.
«Элээди журналист» бөлгүмү.
Башкының хууда чуруу

#Башкыныңхүнүнге

Школа директорларының болгаш класс башкыларының бирги шуулганы

Бо хүннерде Москва хоорайның «Россия» Национал төвүнде чурттуң школалар директорларының болгаш класс башкыларының бирги шуулганы эртип турар. Бүдүн чурттуң школаларындан барык 5 муң ажыг кордакчыларның аразындан эксперттер 300 удуртукчуну шилээн. Ниитизи-биле даштыкы чурттардан болгаш Россияның аңгы-аңгы булуңнарындан муң ажыг класс башкылары, школа директорлары шуулганда чыылган.

Киржикчилерни шилиирде, эксперттер кандидаттарның арга-мергежилин, бот-онзагайын база оларның эргелеп-башкарар практиказын үнелээн. Удуртукчулар өөредиглиг, культурлуг программаларда киржип, арга-дуржулгазын солчуп, российжи школалар хөгжүлдезиниң актуалдыг айтырыгларын чугаалажып турарлар.

Шуулганның байырлыг ажыдыышкынында Россияның чырыдыышкын сайыды Сергей Кравцов киржикчилерге байырны чедирген. Класс башкыларының болгаш директорларның шуулганы педагогтар-биле чурттуң өөредилге адырының келир үезин болгаш чаа шиитпирлерни үндүрер шөлчүгеш апарганын ол демдеглээн.

«Бо чылдың кол темазы – «Башкыларны деткиириниң дугайында» Президентиниң 498 дугаар чарлыын күүседири. Чырыдыышкын яамызы 3 федералдыг хоойлунуң төлевилелин база башкының шынзылгазының дугайында Чазактың доктаалының төлевилелин ажылдап кылган. Педагогтар-биле кады башкының статузунуң дугайында дүрүмнү белеткеп турар бис, ону хөйнүң сайгарылгазынче үндүрер бис»

- деп, чырыдыышкын сайыды чугаалаан.

Тываны ук шуулганда ийи удуртукчу төлээлеп турар: Кызылдың 9 дугаар гимназиязының директору Солангы Тамчай база Кызылдың 17 дугаар школазының директорунуң хүлээлгезин күүседип турар Ольга Якушева.

«Шуулганның бирги хүнүнден-ле чымыштыг ажыл-ишче шымыныгып кирдивис: чаа хоойлуларның сайгарылгазындан школаның ажыл-чорудулгазынче кылымал угаанны кииреринге чедир. Бүдүн чурттан чаңгыс аай үзел-бодалдыг коллегаларым аразында тергиин ажылчын байдалда ажылдап тур бис»

- деп, Кызылдың 9 дугаар гимназиязының директору, шуулганның Тывадан төлээзи Солангы Тамчай социал четкилерде бодунуң арынында бижээн.

Школа директорларының шуулганы Россияның Президентизиниң даалгазы езугаар «Аныяктар болгаш уруглар» национал төлевилелдиң иштинде чоруттунуп турарын сагындыраал.

Мира КОНГУЛ-ООЛ.
Солангы Тамчайның хууда арынындан чуруктарны ажыглаан.

#форумдиректоровшкол2026 #образование #нацпроекты #молодежьидети

Мээң ынак башкым

Кымның-даа чуртталгазында уттундурбас, билиглерниң делегейинче баштайгы базымнарны кылырынга дузалаан эргим кижизи турар. Мээң чуртталгамда шак ындыг чырык кижи – эге класстарга мени өөредилгениң оруунче баштап киирген башкым Нина Донгаковна-дыр. Ол бисти, бичии чаштарны, чылыг-чымчак уткуп-хүлээп алган.

Нина Донгаковна чүгле өөредилгениң эге ужуун изеп берген эвес, а бистиң ийи дугаар ававыс-биле дөмей турган. Ооң уян, чылыг үнү ам-даа кулаамга дыңналып турар дег. Кичээл бүрүзүнде ол бисти шын бижип, номчуп, сан кичээлиниң нарын айтырыгларын бодап өөреткен.
Бир эвес бис чазыптар болзувусса, башкывыс кажан-даа хорадавас, харын-даа улам шыдамыккайы-биле катап тайылбырлаар турган. Башкымга ынак мен.

Профессионал байырлалыңар, Башкының хүнүн уткуштур, изиг байырым чедирип тур мен, Нина Донгаковна.

Дмитрий Иргит.
Кызыл хоорайның 9 дугаар гимназиязының 8 «б» клазының өөреникчизи.
«Элээди журналист» бөлгүмү.
Башкының бо чылгы дөрткү классчылары-биле чуруу

#Башкыныңхүнүнге

Башкының хүнүнге: Өөреникчилеринден чылыг-чамчак сөстер

Бөгүн бүдүн чуртта Башкының хүнүнге тураскааткан хемчеглер эгелээн. Өөредилге адырында чарлаттынган янзы-бүрү мөөрейлерни түңнеп, тиилекчилерни адаар. Башкылар шуулганнарга киржип, мастер-класстарны эрттирип, аңгы-аңгы өөредиглиг хемчеглерге киржиринден аңгыда, ынак өөреникчилеринден байыр чедириишкиннерин алырлар.

Кызыл хоорайның 9 дугаар гимназиязының 6 «б» клазының өөреникчилери тыва дыл башкызы Сара Донгаковна Санчыга Башкының хүнүн уткуштур чылыг-чымчак сөстерни «Тываның аныяктары» солун таварыштыр дамчытканнар.

Чинчи Шимет, алдыгы классчы:

- Удавас Башкылар хүнү кээр. Меңээ тыва дыл башкызы Сара Донгаковна Санчы дыка эки. Биске тыва дылдың уран-чеченин өөредип турар. Тыва дылда дыка хөй чараш сөстер бар. Төрээн дылын кажан-даа утпас болза эки деп, башкывыс чагаан.

Серен Хертек, алдыгы классчы:

- Тыва дыл – эң-не чараш дыл. Төрээн дылывыстың башкызын Сара Донгаковна Санчы дээр. «Тыва дылдың сөстери дээрге эң-не чараш сөстер-дир, оон чараш дыл тыппас силер» - деп, башкывыс тайылбырлаан. Ол – эң-не үнелиг дыл. Делегейде дыка хөй дылдар бар-даа болза, тыва дылым эң-не чараш.

«Элээди журналист» бөлгүмү

#Башкыныңхүнүнге

Башкымның чагыы кажан-даа уттундурбас

Эргим башкывыс Сара Донгаковна! Кел чыдар Башкылар хүнүн уткуштур силерге чүрээвистиң ханызындан байыр чедирип тур бис.

Биске тыва дылды өөреткен силер. Силерниң кичээлдериңерде бис төрээн дылывыстың чаражын, чоннуң чүрээ-биле харылзаазын билип алган бис. Оон аңгыда тыва дылдың ачызында чаагай чаңчылдарны, чараш шүлүктерни, улустуң тоолдарын билип алдывыс. «Дыл – чоннуң чүрээ» деп өөреткен сөстериңер сагыжывыста арткан.

Тыва дыл башкызы Сара Донгаковнаның ачызында төрээн дылын билири болгаш ону кадагалаары чугула деп билдим.

Башкывыстың кызымаккай күш-ажылы, билии, эвилең-ээлдээ дээш четтиргенимни илередип, Башкының хүнүн уткуштур аас-кежикти күзеп тур мен. Ол ышкаш ажыл-ижиңерге чедиишкиннерни, быжыг кадыкшылды, узун назынны күзедим.

Силерге ынак өөреникчиңер Таймир Биче-оол.
Кызыл хоорайның 9 дугаар гимназиязының 6 «б» клазының өөреникчизи.
«Элээди журналист» бөлгүмү

#Башкыныңхүнүнге

Учитель — это призвание

Учитель — это не просто профессия, это призвание. С давних пор труд учителя считается одним из самых благородных. Педагоги бывают разными, но каждый из них мечтает о том, чтобы его ученики нашли свой путь в жизни и стали достойными людьми. В каждом учителе есть что-то особенное.

Айлан Владимировна — достойный пример для подражания во всём. Она — яркий образец настоящего педагога не только по образованию, но и по душе.

В первый день сентября, когда мы впервые переступили порог нашей школы, Вы были тем человеком, кто с радостной улыбкой встретил нас. Вы помогали нам взрослеть, принимать важные решения и быть самостоятельными. Именно Вы научили нас понимать, «что такое хорошо, а что такое плохо».

Как много тёплых слов ещё можно сказать об Айлан Владимировне! Она действительно стала нашей второй мамой: всегда поддержит советом, поймёт и укажет верный путь. На уроках она — серьёзный учитель, строгий и справедливый. Но на переменах и после занятий она живёт нашими заботами, печалями и детскими проблемами. Мы всегда крутимся рядом с ней, потому что именно с ней чувствуем себя по-настоящему хорошо.
Я желаю Вам благополучия и хочу, чтобы Ваши глаза всегда сияли так же ярко, как в тот первый день нашей встречи.

С наступающим Днем учителя, дорогая Айлан Владимировна!

С уважением,
Эрес Мицан, 4 «д» класс

#Башкыныңхүнүнге #коДнюУчителя

Чаштарның ынак башкызы

«Тыва Республиканың алдарлыг башкызы» бедик аттың эдилекчизи Оюн Нина Донгаковнага Башкының хүнүн уткуштур 4 «а» класстың ада-иелери база өөреникчилери байыр чедирип тур бис.

«Эртинени черден казар, эртемнерни номдан тывар» деп тыва чонувустуң мерген сөстери силерниң ажыл-чорудулгаңар-биле сырый харылзаалыг. Үжүк-бижик билбес хензиг чаштарны чырык күзелдерже чүглендирип, сагыш-сеткилин байыдар, сайзырадыр дээн ажылдарны хөйү-биле чорудуп, амыдыралдың шын оруунче үдеп, чагыг-сүмеңерни берип турар буянныг үүлеңер дээш өөруп четтиргенивисти илередип тур бис!

Башкывыс Нина Донгаковна – эң-не буянныг, хүндүткелдиг, харыысалгалыг, негелделиг. Хөй-хөй чылдар иштинде чеже чаптанчыг «А» деп үжүк билбес чаштарны өөреткен. Башкының өөреникчилери республиканың аңгы-аңгы олимпиадаларының тергииннери болуп турары – силерниң байлак арга-дургужулгаңарда.

Кайгамчык чараш, буянныг байырлалыңар-биле ал-бодуңарга, өг-булеңерге, чоок кижилериңерге бүгү-ле эки чүүлдерни, өөрүшкү-маңнайны, быжыг быжыг кадыкшылды күзеп, сүлде-сүзүүңер, хей-аъдыңар бедик болурун йөрээдивис!

Хүндүткел-биле 4 «а» класстың ада-иелери.

#Башкыныңхүнүнге

Школа директорларының бирги шуулганы

Сентябрь 30-ден октябрь 2-ге чедир Москва хоорайда «Россия» Национал төпке чурттуң школалар директорларының бирги шуулганы болуп эртер. Аңаа гимназияның директору Солангы Тамчай киржир. Барык 5 муң ажыг кордакчыларның аразындан эксперттер бүдүн чурттуң школаларындан 300 удуртукчуну шилээн.

Ук шуулганга Тываны ийи удуртукчу төлээлээр: Кызылдың 9 дугаар гимназиязының директору Солангы Тамчай база Кызылдың 17 дугаар школазының директорунуң хүлээлгезин күүседип турар Ольга Якушева.

Киржикчилерни шилиирде, эксперттер кандидаттарның арга-мергежилин, бот-онзагайын база оларның эргелеп-башкарар практиказын үнелээн. Москва хоорайга удуртукчуларны өөредиглиг, культурлуг программалар, арга-дуржулга солчулгазы, манап турар болгаш, российжи школалар хөгжүлдезиниң актуалдыг айтырыгларын чугаалажыр.

Школа директорларының шуулганы Россияның Президентизиниң даалгазы езугаар «Аныяктар болгаш уруглар» национал төлевилелдиң иштинде чоруттунуп турар.

«Салым-чаяанныг кижилер-биле ужуражылгалар, өөредиглиг хемчеглер бисти манап турар. Бодумнуң мергежилимде база бир чаа арынны ажыдып тур мен. Бүдүн чурттуң школаларының тергиин директорларының санынче кирери – сүрээденчиг болбас арга чок. Арга-дуржулга, санал-бодалдар солчулгазынга кезээде ажык мен. Шак ындыг арга тургустунуп келгени өөрүнчүг – хей-аъттың, чаа-чаа бедиктерже базымның үндезини!

Профессионал байырлалывыс, Башкылар хүнүнүң бүдүүзүнде, Күрүнениң Кремль Ордузунга байырлыг концерттиң аалчылары болганывыс чоргааранчыг. Сибирьден шуулганга 39 директор киржир» - деп, гимназияның директору Солангы Тамчай бодунуң блогунда бижээн.

«Элээди журналист» бөлгүмү.
Школаның чуруктары

#форумдиректоровшкол #деньучителя #9гимназиякызыл #тыва

Тургузукчу күш-ажыл: эрес-кежээ ача

Тывада чарлаттынган Тургузукчу күш-ажыл болгаш өг-бүле ыдыктарының чылында база Адалар хүнүн уткуштур эге класстар ортузунда «Мээң ачам – кежээ» фоточелленджти Кызылдың 9 дугаар гимназиязында «Элээди журналист» бөлгүмү уламчылап турар. Бо удаада 4 «а» класстың өөреникчизи Турмалина Ондар ачазының дугайында бижээн.

«Мээн ачамның адын Тумер Сергеевич дээр. Ачам бодунуң ажылчын кежээзи-биле дыка хөй мал-маганны өстүрүп чоруур. Ачамның аалында аъттар, инектер, хойлар, өшкүлер бар. Ачам бистиң дыштанылгаларывыста аңгы-аңгы хоорайларже агаарлап, дыштандырарынга ынак. Хостуг үезинде ачам мээң-биле кажыктап ойнаар. Мен ачамга дыка ынак мен, ачам база меңээ дыка ынак. Мен ачамның эрге-чассыг чаңгыс уруу мен» - деп, Турмалина Ондар «Сылдысчыгаш» солуннуң редакциязынче бижээн.

Школада «Элээди журналист» бөлгүмү

#СозидательныйТруд #СемейныеЦенности #коДнюотца #челлендж #трудовоевоспитание

Мээң ынак башкым

Бистиң школавыста шыырак дээн башкылар хөй, ынчалза-даа мээң эң-не ынак башкымның адын Алдынай Эрес-ооловна Сат дээр. Башкывыс тыва дылды ажы-төлге өөретпишаган, чоннуң алгыш-йөрээлдерин, чаңчылдарын, ужурларын айтып берип турган. Ол Тывавыстың келир үеде салгалдарын төрээн чуртунга ынак кылдыр кижизидип чоруур.

Алдынай Эрес-ооловна – чүгле башкы эвес, а ёзулуг-ла улусчу чаңчылдарның кадагалакчызы. Тыва чоннуң шаг-төөгүден бээр кылып чораан ажыл-ижин биске өөреткен.

«Чаңчылдар дээрге бистиң кырган кырган-аваларывыс, кырган-ачаларывыс-биле харылзаштырып чоруур чүүл-дүр, ол – бистиң өг-бүлевистиң болгаш чоннуң сактыышкыны» - деп, башкывыс тайылбырлаан.

Клазывыска Шагаа байырлалы солун эртип турган. Кажыкка ойнаар, шыдыраалаар. Чолукшуурун башкывыс биске айтып берген.

Алдынай Эрес-ооловнаның ачызында тыва чоннуң чаңчылдары дээрге улуг улуска хүндүткел, найырал база чоннарның культуразынга ынакшылы деп билип алдым. Башкывыс бисти чонувустуң чаагай чаңчылдарынга чоргаарланмышаан, ону ам-даа хөгжүдерин чагаан.

Алдынай Эрес-ооловна бисти башкылап турганынга дыка өөрүүр мен. Ынчангаш Башкылар хүнүн уткуштур ынак башкымга байыр чедирип тур мен!

Дончод КУНЗЕК.
Кызыл хоорайның 9 дугаар школазының 6 «г» клазының өөреникчизи.
«Элээди журналист» бөлгүмү.
Башкының хууда чуруу

#созидательныйтруд #семейныеценности #ГодЕдинстваНародовРоссии #традиции #ДеньУчителя

Мээң бир дугаар башкым – мээң ийи дугаар авам

Бо чылын алдыгы классче өөренип кирген мен. Эртемнер аайы-биле башкыларывыс аңгы-аңгы апарган. Шупту башкыларымны хүндүлээр болгаш ынак мен, ынчалза-даа бирги класска бисти өөредип эгелээн башкывыс Алдынай Эрес-ооловна Сат ам-даа уттундурбаан. Ол мени, эштеримни, дөрт чыл иштинде үжүк-бижикке өөреткен. Мээң бир дугаар башкым – мээң ийи дугаар авам.

Ол бисти чүгле бижип, номчуп эвес, а быжыг найыралга, болгаш эвилең-ээлдек болурунга өөреткен. Школага өөренип кирген баштайгы хүннеримни кажан-даа утпас мен. Башкывыс биске дыка тода кылдыр тайылбырлаар, билбейн баар болзувусса, хорадавас. Клазывыс-биле музей баар, агаарлаар турдувус.

Башкывыстың биске өөреткен баштайгы билиглери кажан-даа уттундурбас, ол дээш Алдынай Эрес-ооловнага четтирегнимни илередир мен. Алдынай Эрес-ооловна мээң бирги башкым болганынга өөрүп, Башкылар хүнүн уткуштур аас-кежикти, чедиишкиннерни күзээр мен.

Янчываа СЕНГИ.
Кызыл хоорайның 9 дугаар гимназиязының 6 «г» клазының өөреникчизи.
Башкының хууда чуруу

«Элээди журналист» бөлгүмү

#Башкыныңхүнүнге

Фоторепортаж

👫Тос ажы-төлдүң ынак ачазы

Тывада чарлаттынган Тургузукчу күш-ажыл болгаш өг-бүле ыдыктарының чылында база Адалар хүнүн уткуштур эге класстар ортузунда «Мээң ачам – кежээ» фоточелленджти Кызылдың 9 дугаар гимназиязында «Элээди журналист» бөлгүмү уламчылап турар. Школачылар челленджте идепкейлиг киржип, ачалары-биле ажылдап, дыштанып, агаарлап, тооруктап чораан чуруктарын дамчытпышаан. Бо удаада 9 ажы-төлдүг ада Ринад Май-оолович Намзырайның дугайында 4 «д» класстың өөреникчизи Неринэ Намзырай таныштырган.

- Мээң ачамның адын Ринад Май-оолович Намзырай дээр. Ол – тос ажы-төлүнүң ынак, сагыш човангыр ачазы. Ачам пиццерияда повар кылдыр ажылдап турар. Бажыңга-даа чаагай чемнерни кылырынга ынак. Хостуг үезинде бажыңның ишти-даштында ажылдарны кылыр, бис-биле агаарлаар. Шупту өг-бүлевис-биле хоорайга агаарлаарынга ынак бис – деп, деп, дөрткү классчы Неринэ Намзырай демдеглээн.

«Элээди журналист» бөлгүмү

Өг-бүлениң архивинден чуруктар

#СозидательныйТруд #СемейныеЦенности #многодетнаясемья #коДнюотца #челлендж

📸 Фоторепортаж

Мээң ачам – кежээ

Кызылдың 9 дугаар гимназиязында «Элээди журналист» бөлгүмү Тывада чарлаттынган Тургузукчу күш-ажыл болгаш өг-бүле ыдыктарының чылында база Адалар хүнүн уткуштур эге класстар ортузунда «Мээң ачам – кежээ» фоточелленджти чарлаан. Школачылар челленджте идепкейлиг киржип, ачалары-биле дыштанып, агаарлап, тооруктап, өг-бүлезинде тыва оюннарны ойнап турар чуруктарын чорудуп эгелээн.

Алдын-Шуру Дензин, Кызылдың 9 дугаар гимназиязының 4 «д» клазының өөреникчизи:

- Мээң ачамның адын Чойган Мергенович Дензин дээр. Бистиң өг-бүлевис хостуг үезинде арыг агаарга дыштанып, аңгы-аңгы хоорайларже аян-чорук кылырынга ынак. Кежээлерде ачам мени шыдыраага ойнап өөредир. Ачам тайгага дыштанырынга ынак. Ол биче төрээн чуртунуң каас-чараш чурумалдыг черлерин үргүлчү кезиир. Бисти база төрээн черинге ынак болур кылдыр өөредип турар.

Школада «Элээди журналист» бөлгүмү

Өг-бүлениң архивинден чуруктар

#СозидательныйТруд #СемейныеЦенности

Тыва Республиканың Күрүне тугунуң хүнү-биле!
#ПатриотыТувы
#ХранителиИстории
#ДвижениеПервыхТыва
#НавигаторыДетства17

Хөй уруг-дарыглыг өг-бүлелер: идепкейжи база хөй-ниитижи

Тываның Баштыңы Владислав Ховалыгның саналы-биле тургустунган байырлал, Хөй ажы-төлдүг өг-бүлелер хүнүн, республика сентябрь 19-та демдеглээр. Чылдың-на сентябрьның үшкү субботазында эртер ук байырлал өг-бүлениң, ада-иениң онзагай ролюн, хөй ажы-төлдү кижизидериниң чаңчылдарын көргүзер сорулгалыг.

Кызыл хоорайның 9 дугаар гимназиязынга Хөй ажы-төлдүг өг-бүлелер хүнүнге уткуштур «Өг-бүле – кижизидилгениң уязы» төгерик стол болуп эрткен. Аңаа школаның хөй ажы-төлдүг, үлегерлиг аваларын чалаан болгаш, немелде өөредилге төвүнде Улусчу педагогиканың башкызы В.Ө. Домур-оол уругнуң кижизидилгезинге хамаарыштыр солун беседаны чоруткан. "Төгерик столдуң" киржикчилеринге гимназияның директору Солангы Тамчай байыр чедирген сөстерни чугаалаан.

«Тываның аныяктары» солуннуң редакциязы хемчегниң киржикчизи, 12 уруглуг, Россия Федерациязының Маадыр иези, 2025 чылда «Чылдың өг-бүлези» Бүгү-россия чергелиг мөөрейниң «Хөй уруг-дарыглыг өг-бүле» номинацияның тиилекчизи Айнааш Ондар-биле чугаалашкан.

«Мээң уругларым шуптузу 9 дугаар гимназияда өөренип турар. Улуглары база-ла бо гимназияны дооскаш, студентилеп чорутканнар. Улуг оглум Санкт-Петербургта Онза байдалдар талазында, ийи дугаар уруум ол-ла хоорайга лаборатория талазынга өөренгеш, улаштыр Санкт-Петербург хоорайда дээди эртемин өөренмишаан, Спид-төпте лаборант болуп ажылдап чоруур. Үш дугаар оглум база ук хоорайга өрт өжүрүкчүзү ортумак эртемни чедип алган, ам шериг чоруур деп белеткенип турар. Дөрт дугаар уруум Дагестанда акушер-гинеколог мергежилди чедип алыр дээш үшкү курста өөренип турар. Арткан школачы уругларым бо школада өөренип турарлар. Ачавыс – бо үеде тускай шериг операциязының киржикчизи.

Уруг-дарыымны эвилең-ээлдек чорукка, улуг даайларын, угбаларын хүндүлээр кылдыр кижизидип турар мен. Ниитизи-биле алырга, тыва чоннуң чаагай чаңчылдарын сагып чоруурун, күш-ажылга ынак болурун үргүлчү чагыыр-дыр мен» - деп, Айнааш Ондар чугаалаан.

Школада хөй уруг-дарыглыг ада-иелер хоорайның, республиканың, харын-даа Россия чергелиг мөөрейлерде идепкейлиг киржип турарын сагындыраал. Идепкейжи ада-иелерниң уруг-дарыы сагылга-чурумнуг, эки өөредилгелиг.

«Хөй ажы-төлдүг өг-бүлелер хүнүнге уткуштур эртип турар «Өг-бүле – кижизидилгениң уязы» төгерик столда бистиң клазывыстан 12 уругнуң авазы Айнааш Ондар база 5 уруг-дарыглыг Евгения Күжүгет киржип келген. Чеже-даа хөй уруг-дарыглыг болза, бо авалар – хөй-ниитижи, школаның-даа, класстың-даа хемчеглеринге доктаамал киржирлер. Уруг-дарыы эки өөредилгелиг, сагылга-чурумнуг, арыг-силиг, күш-ажылгыр кылдыр кижизиттинген. Оларда онаалга кылбайн кээр деп таварылга чок» - деп, 5 «б» класстың башкызы Малина Солун-оол демдеглээн.

Ол ышкаш «төгерик столга» беш уруг-дарыглыг Аяна Монгуш, дөрт уруг-дарыглыг Белекмаа Чулдук база дөрт уруг-дарыглыг Саглай Монгуш идепкейлиг киришкенин сагындыраал. Ук хемчегниң киржикчилери үндезин тыва өг-бүлеге ажы-төлдү кижизидери, кижиниң мөзү-бүдүжү (чаңчыл, ужур, езулал), күш-ажылчы кижизидилге, ажы-төлдүң кадыкшылы, салым-чолу деп айтырыгларны чугаалашкан.

Мира КОНГУЛ-ООЛ.
Авторнуң тырттырган чуруктары.

#ДеньМногодетнойСемьи #СозидательныйТруд #СемейныеЦенности

Немелде өөредилге: Кызыл хоорайның 112 харлаан байырлалынга школачылар киришкен

Кызыл хоорайның тургустунганындан бээр 112 чыл болганын кызылчылар болгаш аалчылар байырлаан. Байырлыг хемчеглерге школачылар база идепкейлиг киришкен. Хоорай школаларының немелде өөредилгезинде танцы бөлгүмнеринден уруглар акы-дуңмалышкы чоннарның национал хевин кедип алгаш, чараш танцыны күүсеткеннер.

Элина Багымба, 11-ги классчы:

- Кызыл хоорайның 9 дугаар гимназияның 11-ги клазында өөренип турар мен. «Өзүмнер» чогаадыкчы каттыжыышкынның танцы бөлүүнче 1 класстан тура барып турар мен. Школада хореограф башкы, «Өзүмнер» чогаадыкчы каттыжыышкынның удуртукчузу Надежда Тыртык-Кара бисти дыка хөй хемчеглерге киириштирип турар, оон аңгыда хоорайның, республиканың база бүгү Россияның танцы мөөрейлеринге киришкеш, үргүлчү бирги черни ээлеп турар бис.

Ай-Хээ Чадамба, 11 «в» класстың өөреникчизи:

- Мен база школаның немелде өөредилге төвүнде «Өзүмнер» чогаадыкчы каттыжыышкында 1 класстан тура кээп эгеледим. Хөй-хөй мөөрейлерге, хемчеглерге киржип турар бис. Кызыл хоорайның 112 чыл болган байырлалынга 9 дугаар гимназияның немелде өөредилге төвүнүң өөреникчилери янзы-бүрү чоннарның национал хептерин кедип алгаш, школачыларның ниити танцызынга кириштивис.

#деньгорода #допобразование #творческоеобъединение
#единствоНародовРоссии #созидательныйтруд #семейныеценности