МБДОУ "ЦРР - детский сад №7 "Солнышко" с. Сунтар

*Балаҕан ыйын 27 күнэ — Арассыыйа үрдүнэн оскуола иннинээҕи үөрэҕирии үлэһиттэрин уонна иитээччилэр күннэрэ.*
Кырачаан оҕо сайдарын туһугар үлэлии-хамсыы сылдьар уhуйаан бары үлэhиттэрин, бочуоттаах сынньалаҥҥа олорор ветераннарбытын оскуолаҕа киириэн иннинээҕи саастаах оҕо тэрилтэтин бары үлэһиттэрин идэлээх күҥҥүтүнэн ис сүрэхтэн итиитик - истиҥник эҕэрдэлиибит!
Эһиги — оҕо аймах саамай эрэллээх доҕотторо, сырдыкка - кэрэҕэ угуйааччылара буолаҕыт. Кырачаан киһи илиититтэн сиэтэн, аан бастаан тулалыыр эйгэни билиһиннэрэр, кини кыраакы сүрэҕэр үтүө санаа сиэмэтин ыһар эһиги сыралаах үлэҕит буолар. Оҕоҕо биэрэр сылаас сыһыаҥҥыт, тулуургут уонна муударай сүбэҕит иһин махталбыт муҥура суох.Эһиги мааны олоххутугар куруук ситиһии, дьол - соргу эрэ арыаллаатын! Иитиллээччилэргит үөрбүт харахтара, төрөппүттэр махтаналлара эһиэхэ күүс - кыах биэрдин! Үлэҕитигэр үрдүк ситиһиилэри, дьиэ кэргэҥҥитигэр этэҥҥэ буолууну уонна чэгиэн туругу баҕарабыт!

*Балаҕан ыйын 27 күнэ - Саха Өрөспүүбүлүкэтин судаарыстыбаннаһын күнэ*
1990 сыллаахха балаҕан ыйын 27 күнүгэр М.Е. Николаев салайааччылаах ХХII ыҥырыылаах Үрдүкү Сэбиэт Саха Өрөспүүбүлүкэтин судаарыстыбаннай сүбэрэнитиэтин Декларациятын ылыммыта. Дьоһун докумуон Саха сирин Арассыыйа Федерациятын састаабыгар судаарыстыба быһыытынан биллэрбитэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин саҥа Конституциятын (Төрүт Сокуонун) оҥорууга, өрөспүүбүлүкэ бэрэсидьиэнин дуоһунаһын олохтуурга, Саха Өрөспүүбүлүкэтэ диэн ааттанарга төрүөт буолбута. Үгэс быһыытынан бу күн бырааһынньыктааҕы тэрээһиннэр ыытыллаллар.
Саха Өрөспүүбүлүкэтин Судаарыстыбаннаһын күнүнэн истиҥник эҕэрдэлиибит! Дьиэ кэргэҥҥитигэр куруук дьол, эйэ уонна өйдөһүү баар буоллун. Өрөспүүбүлүкэбит сайдыытыгар хас биирдиибит кылааппытын киллэрэн, инники диэки эрэллээхтик хардыылыаҕыҥ.

Балаҕан ыйын 24-25 күнугэр биһиги уһуйааммытыгар сыл аайы үгэс буолбут «Көмүс күһүн» диэн ааттаах күһүҥҥү аралдьыйыы үрдүк таһымнаахтык уонна олус сэргэхтик буолан ааста.
Тэрээһин сүрүн сыала: оҕолор айылҕа уларыйыытын билэллэрин чиҥэтии, төрөөбүт дойдуга, сиргэ-уокка таптал иэйиитин уһугуннарыы, ону таһынан оҕо айар дьоҕурун уонна таллааннарын арыйыы.
Ырыа-тойук, хоһоон доҕуһуоллаах бырааһынньыкка оҕолор үөрэн-көтөн кыттыстылар. Тэрээһин сүрүн ыалдьытынан — Көмүс Күһүн бэйэтин кэһиилээх, оонньуулаах киирэн оҕолору үөртэ.
Хас биирдии бөлөх оҕолоро күһүн туһунан хоһооннору ааҕан иһитиннэрдилэр, үҥкүүлээн бүрүлүннүлэр уонна күһүҥҥү нарын ырыалары ыллаатылар. Оҕолор араас хамсаныылаах оонньууларга көхтөөхтүк кытыннылар.

*IV Бүлүүтээҕи үөрэҕэрии форумун чэрчитинэн "Төрөөбүт тылбыт - төрүт баайбыт" босуобуйа көрүү күрэҕэ*
Оскуола иннинээҕи
саастаах, алын сүһүөx кылаас уонна орто сүһүөх оҕолоругар
төрөөбүт тылы харыстыыр уонна сайыннарар, уус-уран литератураны таптыырга иитэр, сахалыы эйгэни иҥэрэр методическай босуобуйалары көрүү курэхтэҕэ буолла.
Күрэх оскуола иннинээҕи саастаах, алын cүһүөх кылаас уонна орто cүһүөх оҕолорун төрөөбүт саха тылларынан саҥарар дьоҕурдарын сайыннарар, уус-уран литератураны таптыырга иитии, сахалыы эйгэни иҥэрэр саҥа, айымньылаах методическай босуобуйалары
булуу, тарҕатыы сыаллаах ыытылынна.
Васильева Ирина Даниловна уонна Коротова Анастасия Ивановна "Күннүк" диэн тыл баайын кэҥэтиигэ иитээччигэ көмө методическай бусуобуйаларынан кыттан 2 миэстэ буоллулар.
Борисова Марианна Владимировна "Оҕо тылын сайыннарар эрчиллиилэр" диэн логопедтарга аналлаах босуобуйата 1 миэстэ ылла уонна "Кэпсээн үктэлэ" иитээччилэргэ, логопедтарга анаммыт бусуобуйата 3 миэстэҕэ тигистэ.
Кыттыылаахтарга инникитин өссө үрдүк ситиһиилэри.

*Балаҕан ыйын 24-25 күннэрэ Бүлүү бөлөх үөрэхтээһин форума*
Бүлүү бөлөх улуустарын үөрэхтээһин форума Сунтаарга олус суолталаах тэрээһин буолар. Маннык зональнай форумнар таһымнарыгар араас улуустартан (Сунтаар, Ньурба, Үөһээ-Бүлүү, Бүлүү, Кэбээйи) үөрэҕирии эйгэтин үлэһиттэрэ, оскуола дириэктэрдэрэ уонна уһуйаан салайааччылара мустан бэйэ уопуттарын атастаһаллар.
Бу идэтийбит сүрүн былаһаакка салайар уопуту уонна педагогика таһымын түмэр сыаллаах.
"Үөрэхтээһин эйгэтигэр дьиэ кэргэни кытыннарыыга туһаныллар чек-лиис" диэн темалаах биһиги иитээччилэрбит, Васильева И.Д., Коротова А.И., Пустолякова М.С., Егорова Д.А., Егорова А.В. буолан бэйэлэрин уопуттарын кытта үллэһиннилэр.

🍁🌾Балаҕан ыйын 23 күнүгэр биһиги  уһуйааммытыгар «Эбээлээххэ сайылыкка» диэн тэрээһин буолан ааста.
Бу тэрээһин саха төрүт олоҕун-дьаһаҕын, дьиэ кыылларын кытта оҕолору билиһиннэрэр сыаллаах.
Абаҕа түөлбэ мааны ыаллара Светлана уонна Афанасий Жараевтар кэлэн ыалдьыттаатылар. Кинилэр ынахтарын Байаананы уонна Сибэккини илдьэ кэлбиттэрэ. Светлана оҕолорго ынаҕы ыан көрдөрбүтэ, үүт аһылык арааһынан күндүлээбитэ.🥛🐮
Маны таһынан оҕолор дьиэ кыылларын — кролигы, куһу, ыты, куосканы, черепаханы — кытта алтыспыттара, оонньообуттара, илиилэринэн имрийэн кѳрбуттэрэ.🐰🦆🪿 Кыыллары көрөн-таарыйан оҕолор үөрүүлэрэ-сөҕүүлэрэ муҥура суох
Маннык тэрээһин оҕолору төрүт култуурабытын, олохпут-дьаһахпыт кытта чугастык билиһиннэрэр, кыылларга тапталы уонна харыстабылы иитэр, оҕо эмоциональнай сайдыытын байытар.
Жараевтар ыалларыгар истиҥ көрсүһүүлэрин уонна сэргэх кэпсээннэрин иһин махтанабыт!

🤩С 7 по 11 сентября 2026 года в Липецке пройдет заключительный этап V Всероссийского профессионального конкурса «Лучший учитель родного языка и родной литературы».

В юбилейном сезоне встретятся 131 педагог из 87 регионов России: 85 учителей и 46 воспитателей.
Символично, что конкурс откроется 8 сентября – в день, когда Россия впервые отметит День языков народов РФ, учрежденный Президентом Владимиром Путиным. Как отметил Министр просвещения РФ Сергей Кравцов, конкурс стал частью системной работы по сохранению языкового разнообразия и культурной идентичности, связывающей поколения.

Участники конкурса представят современные практики преподавания родных языков и литератур, развития родной речи детей дошкольного возраста, взаимодействия с семьями и вовлечения местных сообществ в сохранение языкового и культурного наследия.

Учителя проведут вводные уроки родного языка или родной литературы для школьников, не владеющих этим языком, представят авторские методические разработки и мастер-классы. Воспитатели покажут образовательные мероприятия, направленные на развитие родной речи дошкольников. В этом году участников обеих категорий впервые ждет новое конкурсное испытание – «Просветительский практикум».

Честь Республики Саха (Якутия) на всероссийском этапе защитят:
🔹в номинации «Лучший учитель родного языка и родной литературы»:
— Тищенко Валентина Иннокентьевна, учитель якутского языка и литературы Легойского лицея-интерната Усть-Алданского улуса, абсолютный победитель республиканского конкурса «Лучший учитель родного языка и родной литературы РС(Я)-2026»;
— Очирова Надежда Максимовна, учитель эвенского языка и литературы «Экспериментальной школы-интерната «Арктика» с углубленным изучением предметов гуманитарно-культурологического профиля», призер  республиканского конкурса «Лучший учитель родного языка и родной литературы РС(Я)-2026.

🔹в номинации  «Лучшие практики развития родной речи детей дошкольного возраста 2026 года»
­         Васильева Туйаара Геннадьевна,  воспитатель  Центра развития ребенка - детский сад №7 «Солнышко» с. Сунтар», финалист республиканского конкурса «Воспитатель года РС(Я)-2026».

Имена победителей и призеров станут известны 11 сентября на торжественной церемонии закрытия.

V Всероссийский конкурс проводится в Год единства народов России и Год дошкольного образования в системе образования. За пять лет конкурс, учрежденный Министерством просвещения РФ в 2022 году, объединил более пятисот участников. У каждого из них - свой профессиональный путь, родной язык и ответ на вопрос, что значит быть педагогом.

Цифровой мир  - реальные риски
 
Ребёнок ещё не умеет ходить, но уже смотрит мультики на телефонах родителей и умеет нажимать кнопки на планшете: остановить, продолжить, переключить видео. Родители активно передают свои гаджеты детям, чтобы успокоить или занять их, при этом даже не задумываются, что вместе с играми и мультфильмами открывают ребёнку доступ в интернет, а иногда и к банковским приложениям.
К 7 годам у ребёнка может быть свой аккаунт в соцсетях, и очень важно чтобы к этому времени ваш ребенок знал  правила безопасного пользования и не стал жертвой мошенников. Кибермошенники ищут таких детей — прямо в играх (Roblox, Minecraft, Brawl Stars) и детских чатах. Жертвами злоумышленников становятся не только подростки, но и дошкольники и школьники младших классов.
 
ЧТО МОЖЕТ СДЕЛАТЬ КАЖДЫЙ РОДИТЕЛЬ?
ГОВОРИТЕ С РЕБЁНКОМ. Объясняйте простыми словами, что в интернете есть не только хорошее, но и опасное.
ОГРАНИЧЬТЕ ДОСТУП. Используйте родительский контроль и настройки конфиденциальности.
СЛЕДИТЕ ЗА АКТИВНОСТЬЮ. Интересуйтесь, в какие игры играет ребёнок, с кем общается и что смотрит.
ЛИЧНЫЕ ДАННЫЕ — ПОД ЗАЩИТОЙ. Научите ребёнка никогда не сообщать свои данные и данные родителей: адрес, телефон, карту.
БУДЬТЕ НА СВЯЗИ. Создайте доверительные отношения, чтобы ребёнок мог обратиться к вам, если что-то пугает.
 
 
Следственный департамент МВД России разработал наглядные памятки по цифровой грамотности для детей. Чтобы донести до ребят серьезные правила кибергигиены, эксперты использовали знакомую всем аналогию с правилами дорожного движения и нормами поведения в обществе. Это позволяет превратить сложные темы интернет-угроз в доступные и понятные каждому ребенку алгоритмы действий.
Материалы можно использовать на профилактических занятиях, а родителям — использовать их для домашних бесед. Инфографика станет надежным помощником в защите детей в виртуальном пространстве.
 
 
Читайте, используйте и перешлите другим
Источник:  Вестник Киберполиции России
https://max.ru/cyberpolice/AZ7pFiPRKLg

Сунтаарга «Сайылык оҕолорун оонньуулара» IV -с төгүлүн ыытылынна
Сунтаар сэлиэнньэтигэр «Алмаз» стадиоҥҥа ыам ыйын 21 күнүгэр оскуолаҕа киириэн иннинээҕи саастаах оҕолорго аналлаах «Сайылык оҕолорун оонньуулара» IV-с төгүлүн улууснай күрэх буолан ааста. Тэрээһин сүрүн сыала — кырачааннары саха норуотун оонньууларыгар сыһыарыы, өбүгэлэрбит эти-хааны сайыннарар үтүө үгэстэрин үйэтитии уонна киэҥ араҥаҕа тарҕатыы.
Күрэххэ улуус уһуйааннарыттан 10 хамаанда, уопсайа 100 иитиллээччи, көхтөөхтүк кытынна. Оҕолор «Ойбонтон уулааһын», «Кириэс тэбии», «Ыстаныы», «Түү мээчигинэн сыалы таба быраҕыы», «Хабылык», «Хомуур күрэх» уонна «Эстафета» курдук сахалыы төрүт оонньууларга илин-кэлин түһүстүлэр.
Күрэхтэһии кэмигэр судьуйалар оҕолор хамсаныыларга дьоҕурдарын, сымсаларын, хамаанда иһигэр түмсүүлээхтэрин, кыайыыга дьулуурдарын сыаналаатылар.
1.         «Ойбонтон уулааһын»
Уолаттарга
1 миэстэ – Сусов Игнат (МБДОУ “ЦРР ДС № 3 “Чебурашка”)
2 миэстэ –  Платонов Денис (МБДОУ “ЦРР ДС № 7 “Солнышко”)
3 миэстэ –  Алексеев Ньургун (Кутана куустата МБДОУ ДС “Мичээр”)
Кыргыттарга
1 миэстэ –  Попова Геолина (МБДОУ “ЦРР ДС №3  “Чебурашка”)
2 миэстэ – Леонтьева Кэрэчээнэ (Бордон куустата МБДОУ ДС “Хатыҥчаан”)
            3 миэстэ – Романова Роза (Тойбохой куустата МБДОУ ДС “Сулусчаан” )
2.         “Кириэс тэбии”
Уолаттарга
1 миэстэ –  Алексеев Уйгуур (МБДОУ “ЦРР ДС № 5 “Ньургуһун”)
2 миэстэ –  Кононов Артем  (МБДОУ “ЦРР ДС № 11 “Кыталык”)
3 миэстэ - Четвертаков Вадим (Эльгээйи куустата МБДОУ  ДС  “Күнчээн”)
Кыргыттарга
1 миэстэ – Заболоцкая Айна (МБДОУ “ЦРР ДС № 5 “Ньургуһун”)
2 миэстэ –  Ильина Кюннэй (МБДОУ “ЦРР ДС № 1“Туллукчаан”)
3 миэстэ –  Константинова Саша (Эльгяйский куст МБДОУ ДС “Елочка”)
 
3.         “Ыстаныы”
1 миэстэ –Иванов Володя  (Элгээйи куустата МБДОУ  ДС “Елочка”)
2 миэстэ – Григорьев Арылхан  (МБДОУ ЦРР ДС № 7 “Солнышко”)
3 миэстэ –  Аммосов Лев(МБДОУ “ЦРР ДС № 11 “Кыталык”)
 
4.         «Түү мээчигинэн сыалы таба быраҕыы
1 миэстэ – Пустолякова Валерия (МБДОУ “ЦРР ДС № 7 “Солнышко”)
2 миэстэ – Петрова Күөннэй (МБДОУ “ЦРР ДС № 3 “Чебурашка”)
3 миэстэ – Петрова Александра (Элгээйи куустата МБОУ ХСОШ дошк. гр. “Хаарчаана”)
 
5.         “Хабылык”
Уолаттарга
1 миэстэ – Андреев Эрхаан (МБДОУ “ЦРР ДС № 3 “Чебурашка”)    
2 миэстэ – Семенов Коля (Кутана куустата МБДОУ ДС  “Мичээр”)
3 миэстэ –  Ксенофонтов Кирилл (МБДОУ ЦРР ДС № 7 “Солнышко”)
Кыргыттарга
1 миэстэ –  Еремеева Намыына (Бордонский куст МБДОУ ДС “Хатыҥчаан”)
2 миэстэ – Сергеева Сайнара  (МБДОУ “ЦРР ДС № 3 “Чебурашка”)
3 миэстэ –  Иванова Мичийэ (МБДОУ “ЦРР ДС № 11 “Кытлык”)
 
6.         «Хомуур күрэх»
            1 миэстэ – Егорова Микаэлла, Васильев Эрэл (МБДОУ “ЦРР ДС № 7 “Солнышко”)
2 миэстэ – Фокинова Карина, Егоров Витя  (МБДОУ “ЦРР ДС № 1 “Туллукчаан”)
3 миэстэ – Данилова Валентина – Ай –Куо, Попов Ча5ыл (МБДОУ “ЦРР ДС № 5 “Ньургуьун”)
7.         “Эстафета”
1 миэстэ -  МБДОУ «ЦРР ДС № 7 “Солнышко», 2 миэстэ – МБДОУ “ЦРР ДС № 5 “Ньургуһун”,3 миэстэ – МБДОУ “ЦРР ДС № 11 “Кыталык”
Уопсай түмүк:
1 миэстэ –  МБДОУ «ЦРР ДС № 3 “Чебурашка» ( 36 очко), 2 миэстэ – МБДОУ “ЦРР ДС № 7 “Солнышко” (38 очко), 3 миэстэ – МБДОУ “ЦРР ДС № 5 “Ньургуьун” (45 очко).
 Кыайыылаахтарга мэтээллэр, грамоталар туттарылыннылар.
Тэрээһин оҕолорго төрүт үгэстэри билэргэ, чөл олоҕу тутуһарга, бэйэ-бэйэлэригэр ытыктабыллаахтык сыһыаннаһарга үөрэтэр ураты суолталаах. «Сайылык оҕолорун оонньуулара» сылтан сыл аайы кыттааччытын ахсаана элбиирин, оҕолор интэриэстэрэ улаатарын туоһулуур.