МБОО "Тыарасинская средняя общеобразовательная школа им. М.Н.Турнина" Таттинский улус

Лагерь "Чэчир"

#ДвижениеПервых #ПервыеТатта #РядомСродными #РодныеЛюбимые #НавигаторыДетства #Росдетцентр

Ыам ыйын 15 күнүгэр Матвей Николаевич Турнин аатынан Тыараһа орто оскуолатыгар Арассыыйаҕа норуоттар сомоҕолоһууларын сылыгар, Саха Сиригэр культура сылыгар анаммыт бүтүн Арассыыйатааҕы «Оҕо саас сирдьиттэрэ» бырагыраамма чэрчитинэн үлэлиир алын кылаас оҕолорун – «Өксөкү сиэннэрэ» хамсааһын улуустааҕы слета Таатта улууһугар аан маҥнайгытын ытылынна.

Тыараһа орто оскуолата 2022 сыллаахтан «Өксөкүлээх үөрэҕэ» бырайыагынан (ааптар Екатерина Петровна Чехордуна, «Өксөкү сиэннэрэ» бырагыраама научнай сүбэһитэ, педагогика билимин хандьыдаата, этнопедагог) үлэлиир оскуола. Алексей Елисеевич Кулаковскай – Өксөкүлээх Өлөксөй 3 сааһыттан 9 сааһыгар диэри Тыараһа нэһилиэгэр эһэлээх эбэтигэр иитиллибит, оҕо сааһа ааспыт сирэ буолар. Онон «Өксөкү сиэннэрэ» слет Тыараһа орто оскуолатыгар ыытыллыбыта олус суолталаах буолла.

Слет кыттыылаахтарын Өксөкүлээх Өлөксөй аатынан өйдөбүнньүк сквергэ көрүстүлэр. Скверга сылдьан оҕолор кини Тыараһаҕа олорбут оҕо сааһын кэмин туһунан иһиттилэр, билиилэрин хаҥаттылар.

Слекка Тааттабыт улууһун 9 оскуолатыттан – 10 хамаанда кэлэн 7 трегынан араас сорудахтардаах, интэриэһинэй ис хоһоонноох түһүмэхтэринэн күрэхтэстилэр.

Күрэх түмүгэ:
• «Киэҥ билиилээх» анал ааты ыллылар Владимир Ильич Ленин аатынан Уолба орто оскуолатын «Ыллык» хамаандата;
• ⁠«Уран уус» анал ааты ыллылар Авксентий Егорович Мординов аатынан Тааттатааҕы лицей «Өксөкүчээннэр» хамаандата;
• ⁠«Айылҕаны харыстааччы» анал ааты ыллылар Алексей Елисеевич Кулаковскай – Өксөкүлээх Өлөксөй аатынан Дьохсоҕон орто оскуолатын «Сандаар» хамаандата;
• ⁠«Басхан» анал ааты ыллылар Анемподист Иванович Софронов - Алампа аатынан Ытык-Күөл бастакы нүөмэрдээх орто оскуолатын маҥнайгы «Пиксельная семерка» хамаандата;
• ⁠«Бэйэ баҕатынан көмөлөһөөччү» анал ааты ыллылар Эдуард Карлович Пекарскай аатынан Игидэй орто оскуолатын «Орлята» хамаандата;
• ⁠«Эрчим» анал ааты ыллылар Анемподист Иванович Софронов - Алампа аатынан Ытык-Күөл бастакы нүөмэрдээх орто оскуолатын иккис «Хардыы» хамаандата;
• ⁠«Историяны харыстааччы» анал ааты ыллылар Иннокентий Михайлович Хатылаев аатынан Баайаҕа орто оскуолатын «Орлята» хамаандата;
• ⁠2-3 миэстэни ыллылар Серафим Романович Кулачиков – Эллэй аатынан Чычымах орто оскуолатын «Крылья России» хамаандата;
• ⁠2-3 миэстэни ыллылар Дмитрий Ананьевич Петров аатынан Ытык-Күөл иккис нүөмэрдээх орто оскуолатын «Албан» хамаандата;
• ⁠1 миэстэни ыллылар Матвей Николаевич Турнин аатынан Тыараһа орто оскуолатын «Өрүөлчээннэр» хамаандата.

1, 2, 3 миэстэни ылбыт хамаандалар улуус чиэһин көмүскүү Илин эҥэрдээҕи «Өксөкү сиэннэрэ» слекка Уус Алдан улууһун Бэйдиҥэ орто оскуолатыгар ыам ыйын 20 күнүгэр барыахтара.

Оҕолор бэйэлэрин тургутан, билиилэрин хаҥатан, доҕордоһон үөрэн-көтөн тарҕастылар.
Оҕолорбут бүгүн өрүөлчээннэр, сарсын өрүөллэр буолан, дойдуларыгар бэриниилээх дьон буолан тахсарга үөрэнэллэр. Хас биирдии киһи улууһун, нэһилиэгин историятын, оскуолатын олоҕун-дьаһаҕын үөрэтиэхтээх, билиэхтээх. Онтон саҕаланар оҕону патриотическай тыыҥҥа иитии, дойдуга тапталы иҥэрии.

Кыттыыны ылбыт, ситиһиилэммит бары хамаандаларга өссө төгүл эҕэрдэлээн туран, инникигэ эрчимҥитин ыһыктыбакка, эрэлгитин сүтэрбэккэ, дьаныардаахтык дьарыктанан, үрдүктэн үрдүк ситиһиилэри дабайын диэн баҕарабыт!

Бүгүн ыам ыйын 14 күнүгэр Таатта-Чурапчы границатыгар П. А. Ойуунускай 1926 сыллаахха тэрийбит бастакы Саха национальнай байыаннай оскуолата 100 сыллаах үбүлүөйдээх дататын бэлиэтии оскуола знамятын копиятын туттарыы буолла.
Знамя Саха сирин 34 улууһун сыл устата кэрийиэхтээх. Биһиги иннибитинэ илин эҥэр улуустар Мэҥэ-Хаҥалас, Уус-Алдан, Чурапчы дьоно-сэргэтэ Знамя эстафетатын туппуттара.
Сарсын Знамяны Чөркөөх орто оскуолатын коллектива кэлэн үөрүүлээх быһыыга-майгыга тутуохтаах.
Чурапчы улууһун делегациятын улуус үөрэх управлениятын сүрүн специалиһа Давыдов Е. Н. салайан илдьэ кэллэ.
Тааттаттан улуус үөрэҕин управлениетын салайааччытын солбуйааччыта Тютрина Т. А. уонна улуус бэтэрээннэрин сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ Попова М. А. кэллилэр.
Ону тэҥэ тэрээһини Тыараһа орто оскуолатын директора Саввинова З. В., иитэр үлэҕэ солбуйааччы Бучугасова В. Р. уонна педагог-оргнизатор Васильева И. А. буолан иилээн-саҕалаан ыыттылар.
Нэһилиэк аатыттан Ытык сүбэ салайааччыта Чехордун П. П. тыл эттэ.
Манна даҕатан эттэххэ Тааттаттан ЯНВШ (Якутская национальная военная школа) 70-тан тахса киһи үөрэммит. Ол иһигэр Тыараһаттан 10-ча киһи үөрэммиттэрэ биллэр. Бу байыаннай үөрэх кыһатын бүтэрбиттэр офицерскай званияны ылаллара. Ону таһынан үгүс салайар үлэҕэ ананан норуоттарын туһугар көдьүүстээхтик үлэлээбиттэрэ. Биллэн туран ЯНВШ выпускниктара Аҕа дойду сэриитигэр биир бастакынан барбыттара уонна чиэстээхтик ийэ дойдуларын көмүскээн үгүс медальынан, орденынан наҕараадаламмыттара, хомойуох иһин сорохторо сэрии толоонугар сырдык тыыннара быстыбыта.
Кинилэр истэригэр саха омук аатын ааттаппыт сахаларатан бастакы "Ворошиловский стрелок" - Табунанов Георгий Тимофеевич, бастакы полковник, военный юрист Жегусов Гаврил Дмитриевич, Саха Штирлица буолбут разведчик, Фрунзе аатынан байыаннай академияны бүтэрбит Андросов Георгий Михайлович уо. д. а бу ЯНВШ выпускниктара Таатта чулуу уолаттара этилэр.
Бу история биир чаҕылхай уонна сүдү кэрчигэ.
Ким да умнуллубат! Туох да умнуллубат!

Муус устар 10 күнүгэр М.Н. Турнин аатынан Тыараһа орто оскуолатыгар "РФ уопсай үөрэхтээһинин бочуоттаах үлэһитэ", "Учууталлар учууталлара", "Старшай учуутал", "Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна" Огонеров Сергей Гаврильевич аатынан аһаҕас Өрөспүүбүлүкэтээҕи физическэй культура учууталларын күрэҕэ үрдүк таһымҥа буолан ааста.

Күрэх туһунан сюжеты бу сигэннэн киирэн көрүҥ: https://vk.ru/wall-212732254_1010

Сюжеты бэлэмнээтилэр М.Н. Турнина аатынан Тыараһа орто оскуолатын "САЙДЫС" оҕо тэрилтэтин медиа-центра

💫 «Өксөкүлээх сардаҥата»

Урааҥхай сахалар улуукан убайбыт,
Саха саарына, киһи кэрэмэһэ
Өксөкүлээҕинэн аатырбыт
Өлөксөй Кулаковскай!
Эн буоллуҥ күн бүгүн сахаҕа
Үрдүккэ-үтүөҕэ уһуйар,
Сырдыгы ыралаан кэскилгэ угуйар,
Сыралынан сыдьаайар күн тэҥэ киһинэн!

Алексей Елисеевич Кулаковскай - Өксөкүлээх Өлөксөй төрөөбүтэ 149 сылын көрсө - былаах таһаарыытын үөрүүлээх линейката буолан ааста.

Өксөкүлээх Өлөксөй - саха литературатын төрүттээччи, поэт, наука араас көрүҥнэригэр маҥнайгы оҥкулу оҥорбут чинчийээччи, гуманист-философ, айанньыт, Таатталар, бүтүн саха сирэ тумус туттар киһибит буолар.

📝 Биһиги оскуолабытыгар үлэлиир «Өксөкүлээх үөрэҕэ» бырайыак сүрүннээччитэ – Федора Антоновна Попова, үлэ хаамыытын оҕолорго билиһиннэрдэ.

🦅 Оскуолабыт алын сүһүөҕүн үөрэнээччилэрэ – «Өксөкү сиэннэрэ» бэйэлэрин эҕэрдэ нүөмэрдэрин бэлэхтээтилэр.

📖 Бүтүн өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн ыытыллар «Өксөкүлээх сардаҥата» акция чэрчитинэн, оскуолабыт библиотекаря, педагог-организатора Ирина Александровна Васильева - Алексей Елисеевич оҕо сааһын уонна алтыһан ааспыт дьонун-сэргэтин сырдатта. Бүтэһигэр оҕолор тэттик ыйытыктарга хоруйдаан - бэйэлэрин тургутан көрдүлэр.

#СветКулаковского #Навигаторыдетства #Навигаторыдетства14 #Минпросвещения #Росдетцентр #СветКулаковского

Кулун тутар 14 күнүгэр Матвей Николаевич Турнин аатынан Тыараһа орто оскуолатыгар оскуола оҕолоругар улуустааҕы «Хабылык, хаамыска» остуол оонньуута ыытыллынна.
Барыта 8 оскуола, 68 күрэхтэһээччи күөн көрүстэ.

Түмүк:
1️⃣ группа кыргыттарыгар:

🥇Никитина Күннэй- Туора Күөл
🥈Боярская Адреана- Даайа Аммата
🥉Бочонина Аделина -Тыараһа оскуолата

1️⃣группа уолаттар:
🥇Хатылаев Гаврил - Ытык күөл#2
🥈Чупров Айхан - Туора-Күөл
🥉Алексеев Айсен - Харбалаах

2️⃣группа кыргыттара:
🥇Новгородова Настя - Даайа Амма
🥈Рахлеева Айаана - Лицей
🥉Чупрова Амира - Туора Күөл

2️⃣ Группа уолаттара:
🥇Кузьмин Ренат - Туора Күөл
🥈Матвеев Айаал - Тыараһа
🥉Иванов Эрсан - Харбалаах

3️⃣группа кыргыттара:
🥇Степанова Изабелла- Лицей
🥈Бродникова Саргылаана- Харбалаах
🥉Захарова Айсара- Туора-Күөл

3️⃣группа уолаттара:
🥇Плотников Святослав - Ытык күөл #1
🥈Федоров Костя - Тыараһа
🥉Неустроев Ярослав - Лицей

4️⃣группа кыргыттара:
🥇Хаптагаева Мичийэ - Туора Күөл
🥈Лебедева Наталия - Лицей
🥉Петрова Зоя - Ытык күөл #1

4️⃣группа уолаттара:
🥇Васильев Артем- Туора күөл
🥈Окоемов Айтал - Тыараһа
🥉Тарабукин Егор - Лицей


🏆Уопсай түмүккэ🏆

🥇Туора Күөл орто оскуолата
🥈Тыараһа орто оскуолата
🥉Таатта Лицей

4. Харбалаах оскуолата
5. Даайа Амма оскуолата
6. Ытык Күөл # 2 оскуолата
7. Ытык Күөл # 1
8. Игидэй оскуолата

Матвей Николаевич Турнин аатынан Тыараһа орто оскуолатын олунньу 23-28 күннэрин нэдиэлэтээҕи сонуннара📰

• "Өксөкүлээх үөрэҕэ" бырайыак чэрчитинэн нэһилиэкпит маастардарыгар сылдьыы салҕанар.
Ол курдук, Олунньу 23 күнүгэр үөрэнээччилэрбит Тыараһа нэһилиэгин талба талааннаах, туойу таптайан оҥорууга норуот маастарыгар Ульяна Васильевна Матвееваҕа ыалдьыттаан саҥаны билэн-көрөн, сатабылларын сайыннаран, оҥоһуктарын кытта билсэн, туой кистэлэҥнэрин билэн кэллилэр.

• "ҺӨҔҮҤ дорҕоону дьүһүйэн" Республиканскай оҥоһук күрэҕэр Алеша (1 кылаас), Валера (3 кылаас) Васильевтар аҕалара Семен Семеновичтыын уонна Сардаана Сунхалырова (3 кылаас) ийэтинээн Елена Николаевналыын биһирэбил бэлиэннэн наҕараадаланнылар.
Республиканскай күрэххэ барыта 176 үлэ кыттыбыт.

• ⁠Олунньу 25 күнүгэр Ытык Күөл маҥнайгы нүөмэрдээх оскуолатыгар ыытыллыбыт Хатылыков Александр Миронович 80 сыллаах юбилейыгар аналлаах улуустааҕы математика олимпиадатыгар Григорьев Эрик, 10 кылаас - 2 миэстэни уонна "За верное и оригинальное решение авторских задач" анал аат кыайыылааҕа буолла.
Улуустан барыта 56 оҕо кыттыыны ылла.
Салайааччы: Соловьева Марина Валерьевна.

• Олунньу 25 күнүгэр Чөркөөххө ыытыллыбыт улуустааҕы комплекснай спартакиада сахалыы многоборье күрэҕэр Окоемов Егор, 11 кылаас үөрэнээччитэ ситиһиилээхтик кытынна:
— үс төгүл үс көрүҥҥэ - 1 миэстэ
— тутум эргиир көрүҥҥэ - 1 миэстэ
— уопсай түмүккэ 19 кытааччыттан 3 миэстэ буолары ситистэ.
Салайааччы: Гаврил Сергеевич Огонеров.

• Олунньу 25 күнүгэр Дьокуускай куоракка ыытыллыбыт бүтүн Аан Дойдутааҕы "Макаренко форумун" региональнай этабыгар Зинаида Васильевна Саввинова, Дария Павловна Монастырева, Федора Антоновна Попова, Марианна Алексеевна Толстякова "Мастерская СИТИМ" проегы ситиһиилээхтик көмүскээн кэллилэр.
Бу форум Антон Семенович Макаренко оҕону үлэннэн иитии идеяларыгар олоҕуран үлэлиир проектары көмүскээһиҥҥэ республика агро оскуолаларын истэригэр ыытыллар конкурс. Салҕыы муус устар ыйга Санкт-Петербург куоракка форум всероссийскай этабыгар проегы көмүскүү барыахтара.

• Олунньу 26-27 күннэригэр Аммаҕа ыытыллыбыт Амма улууһун волейболга федерациятын Кубогын бирииһигэр аһаҕас Республиканскай волейбол турнирыгар волейболист уолаттарбыт күрэхтэһэн, Республика күүстээх хамаандаларын кытары киирсэн уопуттарын хаҥатан кэллилэр.
Салайааччы: Дмитрий Викторович Попов.

• Олунньу 28 күнүгэр Дьокуускай куоракка ыытыллыбыт ⁠"Мой мир" I республиканскай ааҕыы күрэһин финалистарын конкурсугар Мордовской Гордей, 2 кылаас - Лауреат 2 степени буолары ситистэ.
Салайааччы: Екатерина Сергеевна Пудова.


Үөрэнээччилэрбитигэр, кинилэр салайааччыларыгар, төрөппүттэргэ өссө төгүл ис сүрэхтэн эҕэрдэ буоллун! Ситиһиилэр өссө да кэлэ турдуннар!

• Бу нэдиэлэ устата оскуолабыт үөрэнээччилэрэ нэһилиэк маастардарыгар Николай Моисеевич Мордовскойга, Михаил Васильевич Мордовскойга, Савва Романович Бучугасовка, Василий Степанович Толстяковка, Ольга Михайловна Соловьеваҕа ыалдьыттаатылар. Оскуолабыт иһинэн үлэлиир «Өксөкүлээх үөрэҕэ» бырайыак чэрчитинэн үөрэнээччилэрбит нэһилиэк уран тарбахтаах уустарыгар, иистэнньэҥнэригэр сылдьан уһуйуллуохтара, сатабылларын сайыннарыахтара.


Үөрэнээччилэрбитигэр, кинилэр салайааччыларыгар өссө төгүл ис сүрэхтэн эҕэрдэ буоллун!
Уонна оскуола ыытар үлэтигэр куруук күүс-көмө, сүбэ-ама буолар төрөппүттэргэ, нэһилиэкпит олохтоохторугар махтал буоллун!

*Матвей Николаевич Турнин аатынан Тыараһа орто оскуолатын нэдиэлэтээҕи сонуннара*📰
Олунньу 16-21 күннэрин нэдиэлэтигэр оскуолабытыгар олус элбэх тэрээһиннэр ыытылыннылар, ситиһиилэр кэллилэр:

• Олунньу 16 күнүгэр төрөөбүт тыл уонна сурук-бичик күнүгэр аналлаах нэдиэлэ иһинэн, кылаастар икки ардыларыгар «ҺӨҔҮҤ» дорҕоону дьүһүйэн илиинэн оҥоһук күрэҕэ ыытыллынна. Сахалыы дорҕооннортон таҥыллыбыт «ҺӨҔҮҤ» оҥоһугу талбыт матарыйаалларынан оҥороннор, уу сахалыы төрөөбүт тылынан көмүскээтилэр. Кылааһынан уонна биирдиилээн оҥордулар. Көрүү үс бөлөҕүнэн ыытылынна: алын кылаастар (1-4 кылаастар), орто бөлөх (5-8 кылаастар) уонна улахан бөлөх (9-11 кылаастар).
Оҕолор олус көхтөөхтүк кыттан, араас матарыйаалынан оҥорбуттар. Ол курдук, оҕуруо тиһиититтэн саҕалаан тимири сыбааркалааһыҥҥа тиийэ оҥоһуктары көрдүбүт. Оҕолор оҥоһуктара Республиканскай күрэххэ ытылыннылар.

• Улуустааҕы «Я - исследователь» научно-практическай конференцияҕа үөрэнээччилэрбит ситиһиилээхтик кытыннылар:
Багынанова Анетта, 1 кылаас - 2 миэстэ
Бочонина Аделина, 4 кылаас - 2 миэстэ
Барбасытова Сайаана, 2 кылаас - 3 миэстэ
Томская Айхаллаана, 2 кылаас - 3 миэстэ.
Салайааччылар: Халыева Галина Федотовна, Пудова Екатерина Сергеевна, Егасова Туяра Петровна.

• Дьокууйскай куоракка ыытыллыбыт «Мой мир» I Республиканскай ааҕыы күрэһэр Мордовской Гордей, 2 кылаас - 1 миэстэ.
Салайааччы: Пудова Екатерина Сергеевна.

• ⁠Олунньу 19 күнүгэр оскуолабытыгар Аҕа Дойдуну көмүскээччилэр күннэрин көрсө тэрээһиннэр ыытылыннылар:
— Анал байыаннай дьайыыга хорсун быһыыламмыт биир дойдулаахтарбытыгар мэҥэ өйдөбүнньүк (стенда) арыллыыта уонна Григорьев Павел Павловичка Дьоруой партата арылынна.
— Сылын ахсын ыытыллар «Смотр песни и строя» кылаастар икки ардыларыгар күрэх ыытылынна. Быйылгы сылга уратыта диэн аҕалар кылаастарга наставник быһыытынан сыһыарыллан оҕолору хаамыыга бэлэмнээтилэр.
Күрэҕи сыаналаатылар Петр Петрович Чехордун, Федот Герасимович Турнин, Данил Никифорович Жерготов:
1-4 кылаастарга:
1 миэстэ - 4 кылаас
2 миэстэ - 3 кылаас
3 миэстэ - 1 кылаас
«Лучшая военная форма» - 1 кылаас
«Лучшая строевая песня» - 4 кылаас
«Лучший командир» - Васильев Валера 3 кылаас
«Лучший наставник» - Собакин Иван Яковлевич
5-8 кылаастарга:
1 миэстэ - 8 кылаас
2 миэстэ - 5 кылаас
3 миэстэ - 7 кылаас
«Лучшая военная форма» - 5 кылаас
«Лучшая строевая песня» - 6 кылаас
«Лучший командир» - Слепцов Андрей 8 кылаас
«Лучший наставник» - Эртюков Иван Павлович
9-11 кылаастарга:
1 миэстэ - 11 кылаас
2 миэстэ - 9 кылаас
3 миэстэ - 10 кылаас
«Лучшая военная форма» - 11 кылаас
«Лучшая строевая песня» - 9 кылаас
«Лучший командир» - Матвеев Ганя 9 кылаас.

• Олунньу 20 күнүгэр Чурапчы улууһун Мырыла орто оскуолата тэрийэн ыыппыт I Республиканскай метапредметнай олимпиадаҕа оҕолорбут ситиһиилээхтик кыттан кэллилэр. Бу олимпиада АБДь кыттыылааҕа, Орден Мужества кавалера Романов Николай Николаевич сырдык аатыгар ыытылынна. Ол курдук түмүккэ:
— Григорьев Эрик, 10 кылаас - математика предметыгар 2 миэстэ, География предметыгар 1 миэстэ уонна математика предметыгар анал бирииһинэн наҕараадаланна.
— Окоемов Айтал, 9 кылаас - математика предметыгар 3 миэстэ, География предметыгар 3 миэстэ, Поэзия предметыгар 1 миэстэ уонна анал бирииһинэн наҕараадаланна.
— Слепцов Андрей, 8 кылаас - Поэзия предметыгар 3 миэстэ.
Салайааччылар: Рена Нотаровна Егорова, Марина Валерьевна Соловьева.

• Олунньу 21 күнүгэр Уолба орто оскуолатыгар ыытыллыбыт улуустааҕы комплекснай спартакиада чэрчитинэн мас тардыһыы көрүҥэр ситиһиилээх кыттыы буолла:
— Алексеев Артур, 4 кылаас - 3 миэстэ
— Сивцев Данил, 6 кылаас - 3 миэстэ
Хамаанданнан уопсай түмүккэ 3 миэстэ буолары ситистилэр.
Салайааччылар: Огонеров Гаврил Сергеевич, Федорова Сардаана Ивановна.