Чирик кёлде таш музей
Бабугентден Башийланы Абдул-Муталифни жашы Арсен къауум жылдан бери ташланы бир тюрлюсюн жыяды. Аланы юйюне келтирип, эки жарады. Ичлеринде бири бирине ушамагъан суратла чыгъадыла. Сора сюрмелейди, напчалайды. Бир-бирлерине уа тюрсюнсюз бояу сюртеди.
Ол суратлагъа къарай кетсенг, аланы бир башха дунияладан келгенле сунаса. Бирлери сейирлик губулагъа ушайдыла, башхаларына къарасанг, ала уа – къамажакъла неда жана тургъан жулдузла.
Бир-бир ташланы ичлеринде уа уллу чокъуракъла чыгъадыла. Сейир этесе, Арсен аланы къалай келтиралгъан болур деп. Ол а аланы, уллу жолдан кенгде, терен чатлада, къоллада, суу боюнларында табады. Кеси кётюрюп келеди.
Арсен нёгер бла жюрюмейди ташла мажарыргъа, кеси барады. Шёндю уа агъачда жангыз айланнганнга къоркъууду, агъач жаныуар кёп болгъанды. Анга да къарамай, кезиуден-кезиуге ол жолгъа чыгъады. Хар баргъанындан а бир сейирлик таш келтиреди.
Юйюнде таш кесген быхчы салып, аны бла жарады, жонады. Алай эте, кёп сейирлик таш жыйгъанды. Аланы хапарларын эшитип, кёпле, Арсенни юйюне келип, къарап да тургъандыла.
Былтырдан бери уа Чирик кёл тийресинде кеси къыйыны бла музей ишлеп тебиреген эди. Бу кюнлеге аны битдиргенди. Кёп ишленнген таш да келтиргенди ары. «Алтын къол» фестиваль болгъан кюн а музейни эшиклерин ачханды. Ол кюн окъуна ары сабийден уллугъа дери кёп адам келген эди.
Музейни бир жанында уа уллу чокъуракъланы кёребиз. Айтханыбызча, Арсен аланы ташланы ичлеринден чыгъаргъанды. Аны къатында уа, бир ташны юсюнде тогъуз-он гитче чокъуракъ барды.
Бу чокъуракъла тенгиз жаныуарладыла, – дейди уста. Жер кётюрюлюп, суу кетгенден сора, ала бир чунгурчукъгъа жыйылып, къатып къалгъандыла. Бираздан а таш болгъандыла, бюгюнлюкге дери алай сакъланнгандыла. Мен а, излеп, ол ташланы табып, ичлерин ачып, чокъуракъларын чыгъарама, суратларын жарашдырып, адамлагъа кёргюзтеме.
Огъарыда сагъыннганымча, Арсен бу ташланы къоллада, терен чатлада, суу боюнларында излеп табады. Ол тийреледе ташла кёпдюле, ол а аланы къайсыны ичинде абери болгъанын бир кёргенлей ангылайды. Алыкъа юйюне бош ташны келтирмегенди. Биринден чокъуракъ чыгъар, биринден а – сейирлик сурат. Ала алгъын арбазда тургъан эселе, бюгюнлюкде уа музейде жерлерин тапхандыла.
Таш музейле бизни къыралда, дунияда да кёп жерледе бардыла. Бизде да тау эллерибизден биринде аллайланы ачылгъаны да иги иш болгъанды. Таулу ташдан юй-журт ишлегенди, къалалары да аны ташдан болгъандыла. Назмучулары ташха назмула жазгъандыла. Бизде ташны сыйы алай уллуду. Ташха музей ачханы ючюн а Арсеннге да уллу ыспас этерчады.
Ол кюн музейге къарап келгенли, анга бюсюреп, музейге мен да бир къошумчулукъ этейим деп, бюгюн суу боюнуна барып, юсюнде чокъуракълары бла юч таш тапханма. Аллах айтса, жууукъ заманда аланы музейге элтирикме.
Бабугентден Башийланы Абдул-Муталифни жашы Арсен къауум жылдан бери ташланы бир тюрлюсюн жыяды. Аланы юйюне келтирип, эки жарады. Ичлеринде бири бирине ушамагъан суратла чыгъадыла. Сора сюрмелейди, напчалайды. Бир-бирлерине уа тюрсюнсюз бояу сюртеди.
Ол суратлагъа къарай кетсенг, аланы бир башха дунияладан келгенле сунаса. Бирлери сейирлик губулагъа ушайдыла, башхаларына къарасанг, ала уа – къамажакъла неда жана тургъан жулдузла.
Бир-бир ташланы ичлеринде уа уллу чокъуракъла чыгъадыла. Сейир этесе, Арсен аланы къалай келтиралгъан болур деп. Ол а аланы, уллу жолдан кенгде, терен чатлада, къоллада, суу боюнларында табады. Кеси кётюрюп келеди.
Арсен нёгер бла жюрюмейди ташла мажарыргъа, кеси барады. Шёндю уа агъачда жангыз айланнганнга къоркъууду, агъач жаныуар кёп болгъанды. Анга да къарамай, кезиуден-кезиуге ол жолгъа чыгъады. Хар баргъанындан а бир сейирлик таш келтиреди.
Юйюнде таш кесген быхчы салып, аны бла жарады, жонады. Алай эте, кёп сейирлик таш жыйгъанды. Аланы хапарларын эшитип, кёпле, Арсенни юйюне келип, къарап да тургъандыла.
Былтырдан бери уа Чирик кёл тийресинде кеси къыйыны бла музей ишлеп тебиреген эди. Бу кюнлеге аны битдиргенди. Кёп ишленнген таш да келтиргенди ары. «Алтын къол» фестиваль болгъан кюн а музейни эшиклерин ачханды. Ол кюн окъуна ары сабийден уллугъа дери кёп адам келген эди.
Музейни бир жанында уа уллу чокъуракъланы кёребиз. Айтханыбызча, Арсен аланы ташланы ичлеринден чыгъаргъанды. Аны къатында уа, бир ташны юсюнде тогъуз-он гитче чокъуракъ барды.
Бу чокъуракъла тенгиз жаныуарладыла, – дейди уста. Жер кётюрюлюп, суу кетгенден сора, ала бир чунгурчукъгъа жыйылып, къатып къалгъандыла. Бираздан а таш болгъандыла, бюгюнлюкге дери алай сакъланнгандыла. Мен а, излеп, ол ташланы табып, ичлерин ачып, чокъуракъларын чыгъарама, суратларын жарашдырып, адамлагъа кёргюзтеме.
Огъарыда сагъыннганымча, Арсен бу ташланы къоллада, терен чатлада, суу боюнларында излеп табады. Ол тийреледе ташла кёпдюле, ол а аланы къайсыны ичинде абери болгъанын бир кёргенлей ангылайды. Алыкъа юйюне бош ташны келтирмегенди. Биринден чокъуракъ чыгъар, биринден а – сейирлик сурат. Ала алгъын арбазда тургъан эселе, бюгюнлюкде уа музейде жерлерин тапхандыла.
Таш музейле бизни къыралда, дунияда да кёп жерледе бардыла. Бизде да тау эллерибизден биринде аллайланы ачылгъаны да иги иш болгъанды. Таулу ташдан юй-журт ишлегенди, къалалары да аны ташдан болгъандыла. Назмучулары ташха назмула жазгъандыла. Бизде ташны сыйы алай уллуду. Ташха музей ачханы ючюн а Арсеннге да уллу ыспас этерчады.
Ол кюн музейге къарап келгенли, анга бюсюреп, музейге мен да бир къошумчулукъ этейим деп, бюгюн суу боюнуна барып, юсюнде чокъуракълары бла юч таш тапханма. Аллах айтса, жууукъ заманда аланы музейге элтирикме.