Рәссам Искәндәр Рәфыйковның иң билгеле иҗат җимеше, мөгаен, “Кунакка” картинасыдыр. Татарның кунакчыллыгын, менталитетын, тырышлыгын сурәтләгән бу картинага карап бик күп укучылар инша язгандыр.
Бүген рәссамның туган көне. Россиянең һәм Татарстанның халык рәссамы, профессор, Россия Сәнгать академиясенең шәрәфле әгъзасы, Тукай премиясе лауреаты Искәндәр Вәлиулла улы Рәфыйков 1929 елның 5 октябрендә Казанда, Яңа татар бистәсендә туа.
Рәссам булачагы кечкенәдән билгеле була. Апасы Фатыйма энесенең рәсем ясауга сәләтен күрә, аннан соң Искәндәрне сынлы сәнгать студиясенә алып баралар. «Мин шул ук көнне киләчәктә бары тик рәссам булачагымны аңладым», – дип искә алган Искәндәр Рәфыйков үз хатирәләрендә.
Искәндәр Рәфыйковның әтисе мулла була, мәдрәсәдә укыта, патша армиясендә хезмәт иткәч, Хәлфин байда приказчик булып эшли. Рәссамның әтисе 83 яшькә кадәр яши. Рәссам аның матурлык яратканын, стеналарында картиналар эленеп торуын, үз кулы белән әйберләр ясарга яратканын искә ала торган була. Сугыш башлангач, әтиләре авырып китә, гаилә бик авыр тормыш кичерә, Искәндәрнең абыйсы, апасы хәрби заводта эшли. Рәссам булгач, Искәндәр Рәфыйков әнисенең сугыш елларында тырышып эшләгәнен мәңгеләштерергә тели, әмма мөселман кануннары белән яшәгән әнисе үзен киндергә төшерүне тыя.
Казан сәнгать училищесын һәм Латвиянең Сәнгать академиясен тәмамлый. Казан сәнгать училищесендә, Казан архитектура-төзелеш университетында укыта. 1960 еллар буынының әйдәп баручы осталарыннан берсе. Шул чорлардагы татар авылларын бик оста итеп сурәтли, портрет остасы буларак таныла. Шулай ук, совет чорына хас булганча, индустриаль пейзаж остасы буларак та таныла.
90 елларда татар темасына алына, Сөембикә, Болгар ханбикәсе картиналарын иҗат итә, мәчетләр архитектурасын сурәтли.
Искәндәр Рәфыйков хатыны Филсинә ханым белән ике егет тәрбияләп үстерә, алар икесе дә төзелеш-архитектура юнәлешен сайлый.
Рәссам 2018 елда Казанда вафат була.
Искәндәр Рәфыйков картиналары:
1. Кунакка
2. Кызлар
3. Туган тел
4. Сөембикә-Ханбикә
5. Авыл советы рәисе
6. Үлемсезлек- Җәлилчеләр
7. Нефтьче кыз
8. Искәндәр Рәфыйковның әтисе
9. Россиянең халык артисткасы Мәрьям Рәхмәнкулова
10. Автопортрет
Бүген рәссамның туган көне. Россиянең һәм Татарстанның халык рәссамы, профессор, Россия Сәнгать академиясенең шәрәфле әгъзасы, Тукай премиясе лауреаты Искәндәр Вәлиулла улы Рәфыйков 1929 елның 5 октябрендә Казанда, Яңа татар бистәсендә туа.
Рәссам булачагы кечкенәдән билгеле була. Апасы Фатыйма энесенең рәсем ясауга сәләтен күрә, аннан соң Искәндәрне сынлы сәнгать студиясенә алып баралар. «Мин шул ук көнне киләчәктә бары тик рәссам булачагымны аңладым», – дип искә алган Искәндәр Рәфыйков үз хатирәләрендә.
Искәндәр Рәфыйковның әтисе мулла була, мәдрәсәдә укыта, патша армиясендә хезмәт иткәч, Хәлфин байда приказчик булып эшли. Рәссамның әтисе 83 яшькә кадәр яши. Рәссам аның матурлык яратканын, стеналарында картиналар эленеп торуын, үз кулы белән әйберләр ясарга яратканын искә ала торган була. Сугыш башлангач, әтиләре авырып китә, гаилә бик авыр тормыш кичерә, Искәндәрнең абыйсы, апасы хәрби заводта эшли. Рәссам булгач, Искәндәр Рәфыйков әнисенең сугыш елларында тырышып эшләгәнен мәңгеләштерергә тели, әмма мөселман кануннары белән яшәгән әнисе үзен киндергә төшерүне тыя.
Казан сәнгать училищесын һәм Латвиянең Сәнгать академиясен тәмамлый. Казан сәнгать училищесендә, Казан архитектура-төзелеш университетында укыта. 1960 еллар буынының әйдәп баручы осталарыннан берсе. Шул чорлардагы татар авылларын бик оста итеп сурәтли, портрет остасы буларак таныла. Шулай ук, совет чорына хас булганча, индустриаль пейзаж остасы буларак та таныла.
90 елларда татар темасына алына, Сөембикә, Болгар ханбикәсе картиналарын иҗат итә, мәчетләр архитектурасын сурәтли.
Искәндәр Рәфыйков хатыны Филсинә ханым белән ике егет тәрбияләп үстерә, алар икесе дә төзелеш-архитектура юнәлешен сайлый.
Рәссам 2018 елда Казанда вафат була.
Искәндәр Рәфыйков картиналары:
1. Кунакка
2. Кызлар
3. Туган тел
4. Сөембикә-Ханбикә
5. Авыл советы рәисе
6. Үлемсезлек- Җәлилчеләр
7. Нефтьче кыз
8. Искәндәр Рәфыйковның әтисе
9. Россиянең халык артисткасы Мәрьям Рәхмәнкулова
10. Автопортрет