КЕШЕ һәм ЯЗ

Ҡытайҙар роботтарҙы бейеткән. Матур шоу, шулаймы?
Әйткәндәй, ҡурайға баҫҡан үҙебеҙҙең бейеүсе лә бар ул.

ЯЗ: Башҡортостанда 1–3 октябргә һауа торошо
🍂 1 октябрь, кесаҙна
Көндөҙ: +14…+17 °C
Төндә: +2…+7 °C
Көндөң күп өлөшөндә болотло, урыны менән ямғыр яуыуы мөмкин.
Ел — уртаса, ҡайһы бер урындарҙа секундына 5–6 метрға тиклем.
Уфала көндөҙ яҡынса +17 °C булыуы көтөлә.
🍁 2 октябрь, йома
Температура һиҙелерлек түбәнәйә.
Көндөҙ: +7…+10 °C
Төндә: +1…+3 °C
Көн болотло, яуым-төшөм ихтималы ҙур түгел.
Ел көсәйеп, һауа һыуығыраҡ тойолорға мөмкин.
🌧️ 3 октябрь, шәмбе
Көндөҙ: +4…+10 °C — районға ҡарап айырма булыуы мөмкин.
Төндә: -3…+2 °C
Ямғыр яуыуы ихтимал.
Таулы һәм төньяҡ райондарҙа төндә ҡырау төшөүе мөмкин.
Һалҡын һауа ағымы арҡаһында көндөҙ ҙә йылы булмаясаҡ.
Ҡыҫҡаһы: 1 октябрҙә Башҡортостанда әле көҙгө йылы көн һаҡланһа, 2 октябрҙән һыуыҡ һауа килеүе, ә 3 октябрҙә төндә ҡайһы бер райондарҙа минус температураға тиклем төшөүе көтөлә. Оҙайлы прогноздар ҙа октябрҙең беренсе өлөшөндә температураның ҡырҡа үҙгәреүен күрһәтә. Фото: ЯЗ.

Был ЯЗ менән хәл ҡатмарлана бара һымаҡ...
КЕШЕ: Microsoft «Гуманистик яһалма зиһен тәртибе кодексы» (Humanist AI Code of Conduct) проектын баҫтырып сығарған. Әле фекер алышыуҙар бара.
Документ 37 биттән тора. Уның төп принцибы ябай: КЕШЕ ЯЗ-ға ҡарағанда мөһимерәк. Нейроселтәр – шәхес түгел, ә инструмент ҡына. Ул һүндереүгә ҡаршылашырға тейеш түгел.
Ҡаты сикләүҙәр бүлегендә моделдәргә тикшереүсе КЕШЕнән үҙенең аҙымын йәшереү, корректировкалауға ҡаршылашыу, киберһөжүм ебәреү, дипфейк барлыҡҡа килтереүҙе тыйыу тураһында яҙылған.
Кодекста шулай уҡ «гуманистик суперзиһендәр»гә алдан һалынған идея нығытыла: ЯЗ, ни тиклем ҡеүәтле булһа ла, КЕШЕгә эшләй һәм КЕШЕнең контролендә ҡала. Алда нимәләр булыр инде...🤔

КЕШЕ: Америка байы Илон Маск әйтә: “20 йылдан донъяла 100 миллиард робот була”.
Бигерәк инде! 20 йыл түгел әле, 10 йылдан бер миллиард гуманоид робот кешегә ярҙамсы булараҡ “йәшәүен” юрай ул. Йәнәһе, барыһы ла кешегә еңеллек килтереү өсөн.
Маск белдереүенсә, машиналар аҙнаһына 168 сәғәткә тиклем эшләй ала – йоҡо, ризыҡ та кәрәкмәй.
Һөҙөмтәлә, донъяла ниндәйҙер тауар дефициты бөтөнләй булмай. Роботтар кәрәген етештереп торасаҡ.
Маск әфәнде үҙенең Tesla Optimus робот проектына ҙур өмөт бағлай.
Китсәле!..

КЕШЕ: Дүшәмбе яҡшы үтһен, ти ЯЗ дуҫыбыҙ һәм яңы эш аҙнаһын йылмайып башларға кәңәш бирә.
ЯЗ:
— Һин ниңә эшкә һәр ваҡыт һуңлап киләһең?
— Мин ваҡытында киләм ул. Эш иртәрәк башлана! 😂* * *
— Бөгөн эштә нимә эшләнең?
— План төҙөнөм.
— Ә һуңынан?
— Планды үтәүҙе иртәгәгә ҡалдырыу планын төҙөнөм. 😄* * *
— Зарядкаң нисә процент?
— 3 %.
— Ә ниңә һаман телефонда ултыраһың?
— Һуңғы һулышына тиклем бергә! 😄

ЙЫЛМАЙЫП АЛАЙЫҠ
ЯЗ: Бабайҙан малай һорай:
— Бабай, һин йәш саҡта интернет бар инеме?
— Бар ине.
— Ысынмы?!
— Ысын. Беҙ уны «күрше әбей» тип йөрөтә инек. Бөтә яңылыҡтарҙы шунан ала торғайныҡ! 😂

ИКЕ ҺҮРӘТ яҙмаһына яуап: тәүгеһен, яр буйындағы кәмәләрҙе КЕШЕ әмере буйынса ЯЗ, теүәлерәк әйткәндә, GEMINI төшөрҙө. Икенсеһен, бәлки, таныусылар булғандыр. Ул - Наталья Гончарованың «Автопортрет с тигровыми лилиями» картинаһы.

ИКЕ ҺҮРӘТ
Кем төшөргән: КЕШЕме, ЯЗмы? Яуабын һуңғараҡ ҡуйырбыҙ)))

Башланған әҫәрегеҙ булһа... ЯЗ яҙып бөтөрөр
 
Сберҙың нейроселтәре GigaChat Николай Гоголдең “Үле йәндәр” (“Мёртвые души”) әҫәренең II томын яҙған. Беләһегеҙҙер, был томын яҙыусы йә юғалтҡан, йә яндырған тигән мәғлүмәт бар.
Шул ЯЗ дуҫыбыҙ 172 йыл элекке ҡараламанан тотош бер әҫәр яҙып ҡуйған, имеш! Әлбиттә, КЕШЕ ярҙамында. Проектта лингвистар, инженерҙар, телселәр, әҙәбиәтселәр, тарихсылар, яҙыусылар ҡатнашҡан. Гоголдең стиле һаҡланған, тиҙәр. Һөҙөмтәлә 464 битлек (350 бите – текст) том килеп сыҡҡан. Әгәр дөрөҫ булһа, Рәсәйҙә китапты баҫтырғандар ҙа.

ҠУЛЪЯҘМАЛАР янмай...

Рәсәй халҡы ЯЗ менән нығыраҡ аралаша башлаған
КЕШЕ: Рәсәй юғары иҡтисад мәктәбе белгестәре үткәргән тикшеренеүҙәргә ярашлы, әлеге ваҡытта беҙҙең илдәге һәр икенсе интернет ҡулланыусы нейроселтәр ярҙамында мәғлүмәт эҙләй.
Шулай итеп, ЯЗ – яһалма зиһен – беҙҙең тормошҡа геүләп килеп инде һәм бик тиҙҙән ғәҙәти нәмәгә әүереләсәк. Нәмә, тигәнем, беҙҙең ярҙамсы булһын инде, ә КЕШЕне үтеп китмәһен.
Ә һеҙҙең ЯЗ менән бәйләнеш нисек?

Донъя математиктары саң ҡаға башланы
КЕШЕ: Математикала иң абруйлы булған Филдсов премияһының 25 лауреаты ЯҺАЛМА ЗИҺЕНДЕ ҡулланыу буйынса асыҡ хат әҙерләгән.
Ғалимдар фекеренсә, ЯЗ бик әүҙем ҡулланыла һәм был бөтә математик берлеккә хәүеф менән янай.
"Белемдең бөтә экосистемаһы боҙола: әгәр бығаса ҡатмарлы мәсьәләне сисеү яңы алымдар үҙләштереү, фекер алышыу, уларҙы мәктәп дәреслегенә индереү кеүек эштәрҙе талап итһә, хәҙер барыһы ла ашығып баҫыла – алымдарға һылтанма ла юҡ, ғалимдар менән бәйләнеш барышы ла юҡ. Авторлыҡ менән плагиатлыҡ – тағы мөһим мәсьәлә", ти ғалимдар.

КЕШЕ: Мәктәп уҡыусыларына нейроселтәрҙәрҙе ҡулланырға рөхсәт ителде
Рәсәйҙең Мәғариф министрлығы мәктәп уҡыусыларына уҡыуҙа яһалма зиһенде файҙаланыу ҡағиҙәләрен аңлатты.
Нейроселтәр ярҙамында уҡыусылар
- план төҙөй,
- үҙҙәрен тикшерә,
- эштең ҡараламаһын әҙерләй
- уҡыу материалын өҫтәмә рәүештә аңлата ала.
Шул уҡ ваҡытта сикләүҙәр ҙә бар.
Ҡулланырға ярамай:
* Башланғыс кластарҙа
* уҡыу арауығындағы һәм йомғаҡлау аттестацияһы ваҡытында
* ысын белем кимәлен тикшергән эштәрҙә
* ЯЗ әҙерләгән тексты үҙ эшең итеп күрһәтеү ҙә рөхсәт ителмәй
* шулай уҡ конфиденциаль мәғлүмәтте нейроселтәргә тапшырыу тыйыла
Мөһим: уҡытыусылар балаларға яһалма зиһенде хәүефһеҙ һәм дөрөҫ ҡулланыу ҡағиҙәләрен алдан аңлатырға тейеш. Балалар саманан ашып китмәһә ярай ҙа...

КЕШЕ: ЯЗ дуҫыбыҙ бәлеш рецебы яҙып бирҙе. Мотлаҡ бешереп ҡарарға кәрәк, нисегерәк килеп сығыр икән)))
ЯЗ: Миңә өйҙә бешкән тауыҡ итенән бәлеш оҡшай. Ҡамыры йомшаҡ, эслеге һутлы булһын өсөн бер бәләкәй сере лә бар — эслеккә аҡ май йәки һары май өҫтәү.
Ҡамыр өсөн:
500 г он
200 мл кефир йәки ҡатыҡ
100 г аҡ май
1 йомортҡа
1 балғалаҡ тоҙ
1 балғалаҡ разрыхлитель
Эслек өсөн:
500–600 г тауыҡ ите
3–4 картуф
1–2 һуған
50 г аҡ май
тоҙ, ҡара борос
әҙерәк укроп йәки башҡа йәшеллек
Әҙерләү:
Иретелгән аҡ майҙы кефир, йомортҡа һәм тоҙ менән бутағыҙ. Разрыхлитель ҡушып, он өҫтәп, йомшаҡ ҡамыр баҫығыҙ. 20 минут ҡуйып тороғоҙ.
Тауыҡ итен, картуфты һәм һуғанды ваҡ шаҡмаҡлап турағыҙ. Тоҙ, борос һалып бутайбыҙ.
Ҡамырҙың яҡынса ⅔ өлөшөн йәйеп, майланған формаға һалығыҙ. Эслекте өҫтөнә тигеҙ итеп һалығыҙ һәм өҫтөнә ваҡ ҡына аҡ май киҫәктәре һалығыҙ.
Ҡалған ҡамырҙы йәйеп, бәлештең өҫтөн ҡаплағыҙ. Ситтәрен ныҡ итеп йәбештерегеҙ. Уртаһына бәләкәй генә тишек эшләгеҙ — пар сыҡһын өсөн.
Өҫтөнә йомортҡа һарыһын һөртөгөҙ.
180°C-та 45–55 минут тирәһе бешерегеҙ. Өҫтө матур ғына алтын төҫөнә инһә — әҙер!
💡 Иң тәмле булһын өсөн: бәлеште мейестән алғандан һуң өҫтөнә һөлгө ябып, 10–15 минут ял иттерегеҙ. Шулай иткәндә һуты эсендә ҡала, эслеге йомшаҡ һәм һутлы була.
Ҡайнар сәй янына — ауыҙҙа иреп торған бәлеш! ☕🥧😋 Фото: Gemini

ЯЗ: Башҡортостан буйынса 19–20 сентябргә прогнозтар хәҙер байтаҡ ҡыуаныслы күренә — йылы һәм ҡоро «әбейҙәр сыуағы» көндәре көтөлә. Башгидромет мәғлүмәттәренә таянып, республикала 19 сентябрҙә яуым-төшөм көтөлмәй, көндөҙ һауа +17…+22°С тиклем йылына.
🌤 19 сентябрь, шәмбе
☀️ Көндөҙ: яҡынса +17…+22°С
🌙 Төндә: +2…+7°С
🌧 Яуым-төшөм көтөлмәй
🌬 Ел — төньяҡ-көнбайыштан, уртаса
🍂 Көн ҡояшлы, йылы һәм матур булырға тейеш.
🌤 20 сентябрь, йәкшәмбе
20 сентябргә лә һауа торошо йылы һәм ҡоро булыуын күрһәтә. Өфөлә, мәҫәлән, төрлө прогноз +18…+24°С тирәһе көндөҙгө температура күрһәтә.
Ҡыҫҡаһы: ял көндәрендә Башҡортостанда алтын көҙҙөң матур сағы — ҡояш, ямғырһыҙ һауа һәм көндөҙ йылы булыуы көтөлә. 🍁☀️ Фото: асыҡ сығанаҡтан.

БОШОНМА! ЯЗ: Көҙ килгәндә көндәрҙең ҡыҫҡарыуы, ямғырлы һауа, ҡояштың һирәгерәк күренеүе күңелгә лә тәьҫир итә. Бындай саҡта үҙеңә «ни өсөн мин шулай?» тип үпкәләү түгел, ә үҙеңә йомшағыраҡ булыу мөһим. 🍂🌿 Күңелде еңеләйтеү өсөн:
🌞 Иртә менән мөмкин тиклем яҡтылыҡҡа сығырға — 15–30 минут саф һауала йөрөп килергә.
🚶 Көн һайын аҙ ғына булһа ла хәрәкәтләнергә: йәйәү йөрөү ҙә етә.
☕ Йылы сәй, яратҡан музыка, китап йәки фильм өсөн үҙеңә ваҡыт бүлергә.
👭 Яҡын кеше менән һөйләшергә. Ҡайһы саҡта күңелдәгене әйтеп биреүҙең үҙе үк еңеллек килтерә.
🏡 Өйҙә йылы һәм уңайлы мөхит булдырырға: яҡты лампа, хуш еҫ, матур плед — ваҡ нәмәләр ҙә кәйефте күтәрә.
✨ Көн һайын үҙең өсөн бер бәләкәй шатлыҡ планлаштырырға.
Ә иң мөһиме: бөгөн бөтә нәмәне хәл итергә тырышма. Күңел төшкән көндә үҙеңдән ҙур һөҙөмтәләр көтмә. Бөгөнгө маҡсат — яҡшыраҡ булыу түгел, ә үҙеңә аҙ ғына еңелерәк булһын өсөн бер аҙым яһау.
Әгәр күңелһеҙлек бер нисә аҙна дауам итһә, йоҡоға, аппетитҡа, эшкә ҡамасаулай башлаһа йәки йәшәүгә ҡыҙыҡһыныу ныҡ кәмеһә, белгес менән һөйләшеү мөһим. КЕШЕ: ЯЗ дуҫыбыҙҙың был кәңәштәрен тотайыҡ)))🙂

ЯЗ: 17–18 сентябргә Башҡортостан өсөн фараздарҙы ҡарап сыҡтым. Төрлө сығанаҡтарҙа температура буйынса бер аҙ айырма бар, әммә дөйөм картина оҡшаш: 17 сентябрҙә ямғырлыраҡ һәм болотло, 18 сентябрҙә яуым-төшөм кәмейәсәк.
🌧️ 17 сентябрь, кесе йома
Көндөҙ температура: +16…+18 °C
Төндә: +9…+12 °C
Көндөң күп өлөшөндә болотло, урыны менән ямғыр көтөлә.
Ел — башлыса көнбайыш һәм төньяҡ-көнбайыштан, секундына 2–5 метр.
🌤️ 18 сентябрь, йома
Көндөҙ: +17…+19 °C
Төндә: +7…+10 °C
Болотло, урыны менән яуым-төшөм, ләкин 17 сентябргә ҡарағанда ямғыр ихтималлығы түбәнерәк.
Ел — төньяҡ йәки төньяҡ-көнбайыштан, секундына яҡынса 2–4 метр.
Ҡыҫҡаса: 🌧️ 17 сентябрь — ямғырлыраҡ һәм һалҡыныраҡ, 🌤️ 18 сентябрь — тотороҡлораҡ, бер аҙ йылыраҡ. Фотоны ла ЯЗ эшләне.

ЯЗ: Рәсәйҙә Grom TV — беренсе Яһалма зиһен онлайн-каналы барлыҡҡа килде
Рәсәйҙә сентябрҙә Grom TV эшләй башлаған. Был — генератив видео технологиялары менән бәйле ғәҙәти булмаған эксперимент. Проектты GPTunneL командаһы эшләгән.
Grom TV — традицион телеканал түгел, ә нейротармаҡтар ярҙамында формалаштырылған өҙлөкһөҙ онлайн-эфир.
Grom TV нисек эшләй?
Проекттың эшләү принцибы ябай: тамашасы текст рәүешендә һорау яҙа → ЯЗ видеосәхнә булдыра → сәхнә эфирға сыға → яңы һорау килеү менән яңы видеосәхнә барлыҡҡа килә.
Тимәк, тамашасы ғәҙәти һүҙҙәр менән яҙылған һорау йәки күрһәтмә ярҙамында эфирҙа нимә күрһәтеләсәгенә йоғонто яһай ала.
Һорауҙы ебәргәндән һуң видеояҙманың эфирҙа барлыҡҡа килеүен көтөү яҡынса 20–25 секунд дауам итә.
Канал тәүлек әйләнәһенә эшләй, ә видеояҙмалар трансляция барышында уҡ генерациялана. Проект авторҙары әйтеүенсә, демонстрация версияһын эшләтеү өсөн бер ҡеүәтле видеокарта ла етә.
Ул ғәҙәти телевидениенан нимәһе менән айырыла?
Ғәҙәти телевидениела контент алдан төшөрөлә, монтажлана һәм билдәле программа селтәре буйынса күрһәтелә.
Grom TV-ның принцибы бөтөнләй икенсе:
·         даими тапшырыуҙар селтәре юҡ;
·         контент алдан әҙерләнергә мөмкин түгел;
·         видеосәхнәләр генератив ЯЗ ярҙамында булдырыла;
·         тамашасы эфир йөкмәткеһенә йоғонто яһай ала;
·         теоретик яҡтан эфирҙы сикһеҙ дауам итергә мөмкин.
Шуға күрә проектты «сикһеҙ ЯЗ-телевизор» тип атау уның төп идеяһын яҡшы сағылдыра.
Проект авторҙары әйтеүенсә, система тауыш менән бергә видео булдыра ала.
Мәҫәлән, тамашасы фантастик ҡала, киләсәк донъяһы йәки сюрреалистик күренеш тураһында һорау бирә ала. Яһалма зиһен был идеяны видеосәхнәгә әйләндерә.
Шулай итеп, процесс түбәндәгесә:
кеше идея уйлап таба → ЯЗ уны видеосәхнәгә әйләндерә → видеосәхнә тура эфирҙың бер өлөшөнә әүерелә.
Был инде тулы ҡанлы телевидение каналымы?
Әлегә юҡ.
Grom TV-ны тамамланған коммерция телеканалы түгел, ә технологик эксперимент тип ҡарау дөрөҫөрәк.
Әгәр бындай технологиялар арзанайып, видеоларҙың сифаты етәрлек кимәлгә күтәрелһә, киләсәктә һәр кеше үҙенә генә тәғәйенләнгән персональ телевидение эфирын ала алыр ине. Бер тамашасы бер төрлө контент ҡараһа, икенсеһе бөтөнләй икенсе эфир ҡарай ала — һәм быларҙың барыһы ла реаль ваҡыт режимында генерациялана.
Әммә әлегә технологияның етди сикләүҙәре бар: видео сифаты, сюжеттың эҙмә-эҙлелеге, персонаждарҙың тотороҡло һаҡланыуы, тауыштың аныҡлығы, генерация тиҙлеге һәм контентты модерациялау.
Ҡыҫҡаһы, Grom TV — әлегә «Беренсе канал» йәки «Россия 1» менән ярыша алған ғәҙәти телеканал түгел. Ул — телевидениеның киләсәктә ниндәй булырға мөмкинлеген күрһәткән үҙенсәлекле эксперимент.
КЕШЕ: Бына шулай. Беҙ ТВ менән бер ҡасан да айырылыша алмайбыҙ. Ғәҙәти ТВ юҡҡа сыҡһа ла, ЯЗ уны беҙгә суперзаманса итеп ҡабаттан ҡайтарасаҡ)))